Showing posts with label CNF. Show all posts
Showing posts with label CNF. Show all posts

ချင်းမျိုးနွယ်စုအသီးသီးကို မွှေနေသော CNF/CNA

•၁၉၆၃ ခုနှစ် ဗမာ့တပ်မတော် စစ်ဦးချုပ် ဦးနေဝင်းမှ အာဏာသိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၈၈ မတိုင်မီအထိ Chin Hills မှာ Chins တော်လှန်ရေး လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းဆိုတာ ခိုင်ခိုင်မာမာ ရပ်တည်ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့ခြင်းများ မရှိခဲ့ပေ။

• ၁၉၆၃/၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ဗမာ့ကျောင်းသားများအရေးခင်းဖြစ်ပေါ်သည့်နောက်ပိုင်း Chin Hills ဒေသမှ ချင်းကျောင်းသားများသည်လည်း ပြည်ပနိုင်ငံအသီးသီးများသို့ နိုင်ငံရေးခိုလုံခဲ့ကြကာ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် Salai Myo Aye ဦးဆောင်သော Chin National Organization (CNO), Pu Mang Khan Pau ဦးဆောင်သော Zomi Liberation Front (ZLF)နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံl မီးဇိုရမ်ပြည်နယ်တွင် Pu Mang Tling ဦးဆောင်သော Chin Democratic Party (CDP), Pu Hlan Thang ဦးဆောင်သော Chin Regulation Force(CRF), Pu Tial Khal ဦးဆောင်သော Chin National Front (CNF),Pu Sang Hlum, Pu Zing Cung,Pu Sui Khar တို့ ဦးဆောင်သော Burma Democratic Front (BDF)တို့အား Pu Tial Khai ဦးဆောင်သော CNF နှင့် Pu No Than Kap စုစည်းခဲ့သော Chin National Army(CNA)များသို့ ၁၉၈၈ ခုနှစ်l နိုင်ဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် သွေးစည်းညီညွတ်စွာဖြင့် အားလုံးစုစည်းလာနိုင်ခဲ့ကြသည်။

•၄င်း စုစည်းနိုင်ခဲ့ကြသည့် ၁၉၈၈ ခုနှစ်l နိုင်ဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့မှ ၁၉၉၂ ခုနှစ်l ဒီဇင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့အထိ (၄)နှစ်
ကြာ ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး(CNF)နှင့် ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်(CNA)အား Chin Hills(ချင်းတောင်)ဒေသအသီးသီးအား ကိုယ်စားပြုနိုင်သည့် အဆင့်သို့ ရောက်ရှိနိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း Burma Democractic Front အဖွဲ့သား Pu Zing Cung များမှ CNF/CNA ဥက္ကဌ Pu No Than Kap အား ပစ်သတ်(အာဏာ)သိမ်းရန် ကြံစဉ်လုပ်ဆောင်ခဲ့ရသဖြင့် ၁၉၉၂ ခုနှစ်l ဒီဇင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် Chin တောင်ကိုယ်စားပြုနေသော CNF/CNA အဖွဲ့အစည်းအား အသီးအသီး အမွာမွာ ပြိုကွဲလာခဲ့ကြပြီး ဖလမ်းသားနှင့် တီးတိန်(Zomi)သားများအဖွဲ့သည် CNF/CNA မှ အသီးသီး ရပ်နားခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် CNF/CNA တွင် Burma Democratic Front ဦးဆောင်သော ဟားခါးအဖွဲ့နှင့် အခြားသော မျိုးနွယ်စုအနည်းငယ်အဖွဲ့များသာ ကျန်ရှိပြီး ယနေ့အထိ CNF/CNA အား ဦးဆောင်မှု ပြုလျက်ရှိပါတော့သည်။
• ၁၉၉၂ ခုနှစ်l ဒီဇင်ဘာ ၁၂ ရက်နေ့မှာ CNF/CNA အဖွဲ့အစည်းအတွင်း၌ အချင်းချင်း အာဏာသိမ်းမှုများဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီးနောက် CNF/CNA တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်းသည်
ချင်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံးအား ကိုယ်စားပြုနိုင်ခြင်းမရှိတော့ပဲ CNF/CNA ထောက်ခံသူများအဖွဲ့အစည်းကိုသာ ကိုယ်စားပြုသော ချင်းအမည်ခံ CNF/CNA တပ်အဖြင့်၌သာ ရပ်တည်ခဲ့ကြသည်။
• ၁၉၉၂ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၉ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းအထိ CNF/CNA သည် စစ်အာဏာရှင် ဗမာ့တပ်မတော်ကဲ့သို့ ဟားခါးမြို့နယ်l ဖလမ်းမြို့နယ်နှင့် တီးတိန်မြို့နယ်အတွင်းရှိ ကျေးလက်နေ ဆင်းရဲသားကျေးရွာပြည်သူလူထုများထံမှ လက်နက်ပြ/ဓါးပြပြီး ငွေကြေးကောက်ခံခြင်းl ကျေးလက်နေပြည်သူများအား အမျိုးမျိုး ရိုက်နက်ခြင်းl သတ်ဖြတ်ခြင်းl ကျေးရွာအသီးသီးရှိ အိမ်မွေးတိရိစ္ဆာန်များကို ပစ်သတ်စားသောက်ခြင်းနှင့် အမျိုးမျိုးသောင်းကျန်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြပါသည်။ ကျေးလက်နေဆင်းရဲသား မိဘပြည်သူများမှ စစ်အာဏာရှင် ဗမာ့တပ်တော်ကဲ့သို့ CNF/CNA အဖွဲ့အစည်းအား နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ကြောက်ရွေ့နေရသဖြင့် ဘေးလွတ်ရာ ဒေသအသီးသီးများသို့ ထက်ပြေး ပုန်းစောင်နေခဲ့ကြရသည့်အပင် ချင်းသူပုန်ဟုလည်း ခေါ်ဆိုခဲ့သူ မနည်းခဲ့ပေ။
• ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဦးသိန်းစိန် အစိုးရတက်လာပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ်l သြဂုတ်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် တစ်နိုင်ငံလုံး အပစ်အခတ်ရပ်ဆဲရေးစာချုပ်(NCA)လက်မှတ်ထိုးကြရန် ဖိတ်ကြားခဲ့သည်။ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့(၁၅)ဖွဲ့နှင့်တစ်ဖွဲ့ချင်း ပြည်နယ်အဆင့်l ပြည်ထောက်စုအဆင့် ဆွေးနွေးပွဲများ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး သဘောတူညီချက်(၃၉)ခုကို ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်များ၏ အဆိုပြုချက်အရ စုဖွဲ့ဆွေးနွေးပွဲများကို ၂၀၁၃ ခုနှစ် l နိုဝင်ဘာ ၄ ရက်နေ့တွင် စတင်ဆွေးနွေးခဲ့ပြီး NCA သဘောတူညီချက်စာချုပ်ကို ၂၀၁၅ ခုနှစ်l သြဂုတ်လ (၇)ရက်နေ့တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။
• ထိုအချိန်၌ ချင်းပြည်နယ်မှ CNF/CNA အမည်ခံအုပ်စုတစ်ခုသည် လူအင်း(၂၀၀)ခန့်လောက်သာတည်ရှိပြီး NCA လက်မှတ်ရေးထိုးမည့်အချိန်တွင် "ခင်ဗျားတို့ CNF/CNA ဟာ ချင်းလူမျိုးကိုယ်စား မဟုတ်ဘူး။ ချင်းပြည်နယ်နှင့် ချင်းလူမျိုးများအား ကိုယ်စားပြုနိုင်ဖို့အတွက် မျိုးနွယ်စုအဆင့်/ မြို့နယ်အဆင့် သဘောတူညီမှုမှတ်တမ်းတွေနှင့် လာရောက်ဆွေးနွေးတင်ပြပါ"ဟု ညွှန်ကြားလိုက်သည့်အခါ CNF/CNA အနေဖြင့် သက်ဆိုင်ရာ မြို့နယ်အသီးသီးမှ သူတို့ဆွဲခေါ်နိုင်သည့် လူဂ္ဂိုလ်များကို CNF/CNA အထဲသို့ ဆွဲခေါ်ပြီး ဗမာ့တပ်မတော်၏ လမ်းညွှန်မှုပြုသည့်အတိုင်း NCA လက်မှတ်ကို ချင်းပြည်နယ်နှင့် ချင်းလူမျိုးကိုယ်စားအမည်ခံအဖြင့် လက်မှတ်ထိုးခဲ့ကြပါသည်။ သုိ့သော် NCA လက်မှတ်သည် ချင်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ မြို့နယ်တိုင်း၏ သဘောတူညီချက်များ မပါရှိပေ။
• NCA လက်မှတ်ထိုးခဲ့ကြပြီးနောက် ချင်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ မြို့နယ်အသီးသီးများတွင် စီးပွားရေးကုန်သွယ်ရေးရုံးဖွှင့်လှစ်ရန်ကြိုးစားလာခဲ့ကြပြီး ဖလမ်းမြို့နှင့် တီးတိန်မြို့များတွင် ကုန်သွယ်ရေးရုံးများ ဖွင့်လှစ်ရန်အတွက် ကန့်ကွက်ခြင်းခံခဲ့ရသဖြင့် ဖွင့်လှစ်နိုင်ခြင်းများမရှိခဲ့ပေ။ သို့သော်လည်း ဖလမ်းမြို့နယ်l ရိဒ်ခေါ်ဒါရ် အမှတ်(၂)ရပ်ကွက်တွင် ကုန်သွယ်ရေးရုံးများဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ယင်းမှတစ်ဆင့် ၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းမှုမဖြစ်ပေါ်လာမှီအထိ CNF/CNA အမည်ခံအဖြင့် NCA လက်မှတ်တွင် ပါဝင်ခဲ့သူ ပုဂ္ဂိုလ်များအားလုံးလိုလိုသည် NGO/INGO နှင့် ကိုယ်ကျိုးစီးပွားရေး အသီးသီးသာ ရှာခဲ့ကြပါသည်။
မြန်မာ့တပ်မတော်အနေဖြင့် CNF/CNA အဖွဲ့အစည်းသည် Hakha/Thantlang နယ်သားအများဆုံးသာ ပါဝင်သည်ကို သိရှိရသည့်အတွက် ချင်းပြည်နယ်l ထန်တလန်မြို့နယ်l လက်ရှိ Campa Victoria ဒေသအနီးကျေးရွာ(၇)ရွာကျော်လောက်ကိုသာ CNF/CNA ၏ ထိန်းချုပ်နယ်မြေအဖြင့် သတ်မှတ်ပေးခဲ့လိုက်ပါည်။ ယင်း CNF/CNA Camp ၌
ထန်ထလန်မြိ့ရှိ စကစတပ်အဖွဲ့များနှင့် အကြိမ်ကြိမ်လာရောက်ပြီး အပြန်အလှန် ရင်းနှင်းမှုဆုပေးပွဲများကိုလည်း ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
• ထို့နောက် ၂၀၁၃ -၂၀၁၉ ခုနှစ်အကြားတွင် ချင်းပြည်နယ်l မြို့နယ်အလိုက် ကျေးလက်နေကျေးရွာအသီးသီးများသို့ သွားရောက်ပြီး CNF/CNA တပ်ထဲသို့ ဝင်ရောက်လိုပါက ဘာညာပိုက်ဆံပေးမည်စသဖြင့် အမျိုးမျိုးသွေးဆောင်ပြီး တပ်သားသစ် စုဆောင်းခြင်းများကိုလည်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ တစ်ချို့သည် CNF/CNA ထဲသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
• ၂၀၂၁ ခုနှစ် NLD နှင့် USDP(ဗမာ့တပ်မတော်ပါတီ)အချင်းချင်းကြား အာဏာသိမ်းမှုများဖြစ်ပေါ်သည့်အခါ ထန်တလန်အခြေချ CNF/CNA အဖွဲ့အစည်းသည် NCA လက်မှတ်
တွင် ပါဝင်ခဲ့သည့် Chin အမည်ခံအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည့်
အတွက် ဒေသအလိုက်/ မြို့နယ်အလိုက် စကစအား စတင်
တော်လှန်တိုက်ခိုက်နေသည့်အချိန်တွင် ၄င်းအား ပါဝင်ခဲ့ခြင်းများ မရှိခဲ့ပေ။ သို့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် အခြေအနေဆိုး
ဝါးလာသည့်အခါ NCA လက်မှတ်ထိုးခြင်းအား ရုတ်သိမ်းကြောင်းကြေညာပြီး ယင်းမှစတင်ပြီး နွေးဦးတော်လှန်ရေး လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများနှင့်အတူ စကစအား တိုက်ခိုက်ပါဝင်လာခဲ့ပါသည်။
• တစ်ဘက်တွင် ထန်တလန်မြို့နယ်နှင့် ဟားခါးမြို့နယ်
အတွင်းရှိ ချင်းလူမျုိုးနွယ်စုများကို CNF/CNA မှ မိမိ လက်ကိုင်အသုံးချနိုင်ရေးအတွက် CDF- lautu, CDF- Zophei, CDF- Mara, CDF- Senthang, CDF-Daai စသဖြင့် အသီးသီး မွေးထုတ်ပေးခဲ့ပါသည်။
နောက်ဆုံးဖလမ်းမြို့နယ်နှင့် Tedim/Tonzang အတွင်းရှိ CDM-Siyin,CDF- Thahdo/ Zo , CDF -Hualngo နှင့် CDF- Zanniat တို့ကိုလည်း မွေးထုတ်ပေးခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင်လည်း ဖလမ်းမြို့နယ်အတွင်းရှိ ငွန်းမျိုးနွယ်စုများကိုလည်း လက်ကိုင်အသုံးချနိုင်ရေးအတွက် ငွန်းလက်နက်ကိုင် တည်ထောင်ဖို့ရန်အတွက် အမျိုးမျိုးကူညီစည်းရုံးခြင်းများလည်း လုပ်ဆောင်လာခဲ့ကြသည်ကို သိရသည်။
ထိုကဲ့သို့ မျိုးနွယ်စုအား လက်ကိုင်အသုံးချနိုင်ရန်အတွက် မွေးထုတ်ထားခဲ့ခြင်းသည် ခေတ်အဆက်ဆက် ဗမာ့တပ်မတော် ဦးနေဝင်း၏ သူ့ထက် သာလွန်သော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအား မပေါ်ပေါက်လာနိုင်ရေးအတွက် မဟာလူမျိုးကြီးဝါဒ ကျင့်သုံး သကဲ့သို့ CNA မှ ကျင့်သုံးနေပါသည်။ ယင်းဓလေ့ကို လက်ရှိ CNF/CNA က ငါတို့သာ ချင်းပြည်နယ်ကိုယ်စား။ ငါတို့သာ ချင်းလူမျိုးကိုယ်စား။ ငါတို့ကသာ ချင်းပြည်ကို ဦးစီးဦးဆောင်ရမည်။ စိုးမိုးရမည်။ ငါတုိ့ထက် သာလွန်သော ချင်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းအား မပေါ်ထွက်စေရဟု ဝါဒကို အတည်ဆွဲကိုင်ပြီး နေရာတကာတိုင်းတွင် ဝင်ရောက် လျာရှည်
ပါဝင်ချင်နေသည်ကို တွေ့ရသည်။
• စကစကို ချင်းပြည်နယ်အတွင်းမှ စုပေါင်းတိုက်ထုတ်ရမည့်အစား CNF/CNA က ချင်းမျိုးနွယ်စုအသီးသီးများကို လက်ကိုင်အသုံးချပြီး CNF/CNA ၏ တပ်အင်အားဖြည့်တင်းတည်ဆောက်ရေးနှင့် CNF/CNA ကသာ ချင်းပြည်နယ်မြို့နယ်အသီးသီသို့ စိုးမိုးအာဏာတည်ဆောက်နိုင်မည်ဆိုသည့် လမ်းစဉ်ဘက်များကိုသာ မရိုးမသားစွာ နိုင်ငံရေးအမြတ်ထုတ်ရန် ကြိုးစားအားထုတ်နေလျက်ရှိပါသည်။
ချင်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ ချင်းမျိုးနွယ်စုများကိုလည်း အချင်းချင်းအား သူ့ဘက်ကိုယ့်ဘက်ပါလာအောင် အမျိုးမျိုးမွှေနေကြသည်ကိုလည်း တွေ့ရသည်။ ၄င်း ချင်းမျိုးနွယ်စုအချင်းချင်း မွှေနေရမည့်အစား CNF/CNA အဖွဲ့အစည်းမှ တစ်ဆင့် ဒေသ/မြို့နယ်အလိုက်ရှိ CHIN လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ
ဘုံ Chin Army နှင့် Chin အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု တည်ဆောက်လာနိုင်ရေးအတွက်သာ ကြိုးစားသင့်ပါသည်။
CNF/CNA သာ ချင်းပြည်နယ်ကိုယ်စား။ CNF/CNA ကိုသာ ချင်းလူမျိုးကိုယ်စားဆိုပြီး နိုင်ငံတကာl EAOsနှင့် ချင်းလူထုအချင်းချင်းအပေါ်မှာ မဟုတ်မမှန် အမျိုးမျိုးဝါဒဖြန့်နေခြင်းများကိုလည်း လုံးဝကို ရပ်တန့်ပြောင်းလဲသင့်ပါသည်။ ၄င်းဝါဒဖြန့်နေခြင်းက Chin လူမျိုးများအား သွေးစည်းညီညွတ်မှုထက် အချင်းချင်း ရန်ငြိုးဖြစ်ခြင်းနှင့် အားပြိုင်ရန်သူဖြစ်ခြင်းဘက်များကိုသာ ပိုမိုများစေပါသည်။ ထို့အပြင် ဗမာ့တပ်မတော် ကာချုပ် မင်းအောင်လိူင်၏ ကြွေးကြော်သကဲ့သို့ ပြည်ထောင်စု မြန်မာ့တပ်မတော်တွင် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးပေါင်းစုံပါဝင်တယ်ဆိုပြီး ကြွေးကြော်လိုက်ပြီး ကာချုပ်/စစ်ဦးစီးချုပ်အဆင့်မှာ ဗမာလူမျိုး/ဗုဒ္ဓဘာသာများသာ ခန့်အပ်ထားသည်။ ထိုကဲ့သို့ CNF/CNA ထဲမှာလည်း ချင်းမျိုးနွယ်စုအားလုံးပါဝင်တယ်ဟု ကြွေးကြော်ပြီး CNF/CNA ဦးစီးချူပ်အဆင့်များမှာ Hakha/Thantlang နယ်သားနှင့် CNF/CNA ထောက်ခံအားပေးသူ မျိုးနွယ်စုများကိုသာ နေရာပေးလိုက်ကြသည်။
• လက်ရှိ CNF/CNA ခေါင်းဆောင်မှုပြုနေသူများသည် ၁၉၈၈ ခုနှစ်ကတည်းက Chin အမည်ထက် Burma Democratic Front အမည်ဖြင့် ဗမာပြည်ထောင်စုအရေးကိုသာ ဦးစားပေးနေသည့်အပင် ၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းမှု ဖြစ်ပေါ်လာသည့် နောက်ပိုင်းမှာလည်း ၁၉၈၈ တုန်းကလိုပဲ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် EAOs အထဲမှာ ရှားရှားပါးပါး ဗမာပါတီ NLD - CRPH-NUG နှင့် လက်မှတ်ထိုး ပူးပေါင်းခဲ့ကြပါသည်ကို အံ့သြမဆုံး ဖြစ်နေပါသည်။
မျိုးနွယ်စု အချင်းချင်းအားပြိုင်မှုနှင့် မြို့နယ်အလိုက် အားပြိုင်မှုအား ဆက်လက် မမြင့်တက်စေရေးအတွက် ဟားခါးအေခြချတပ်က ဟားခါးအတွင်းမှာနေပြီး တီးတိန်အခြေချတပ်က တီးတိန်အတွင်းမှာနေပြီး မင်းတပ်အခြေချတပ်က မင်းတပ်မှာနေပြီး ဖလမ်းအခြေချတပ်က ဖလမ်းအတွင်းမှာနေပြီး ယင်းအဆင့်မှ အချင်းချင်း အပြန်အလှန်လေးစား အသိအမှတ်ပြုမှုဖြင့် ချင်းအဖွဲ့အစည်းအားလုံး ပါဝင်နိုင်သော ချင်းပြည်နှင့် ချင်းအမျိုးသား တည်ဆောက်ရေး ဘုံစနစ်သစ်တစ်ခုကို ဝိုင်းဝန်းဖန်တီး တည်ဆောက်ကြရမှာဖြစ်သည်။

HNGILH A THEIH LO MI CNF/CNA LE KAWL RALKAP

2006 kum ah Lunglui Kual Baptist Area (LKB) hmin in Falam Peng Saimun khua ah Camping kan tuah.LKB Sungah cun Saimun, Khawdar,Cicai,Bualhmin le Khawpual kan si.

Cumi kan tuah rero lai ah zankhat cu zo ih hoha,ti theih lo mi CNF/CNA ralkaap pawl cu Bocung khua ihsin Saimun khua ah zan nazi 7:30pm hrawngah Saimun khawbawipai inn ah an thleng.

An thlen tikah kan Khawbawipa Pa Sai Lian Thang cu an beeng ciamco.Na hna ṭuanpi pawl va ko thluh aw. Na kothei lo a sile kan lo kapṭhat ding an ti.Cuticun Pa Sai Lian Thang cun ṭih emem in a ko thluh. Cutikah tu rori in nan khuataang in paisa ks,(300,000/-)nan pek a ṭul.Nazi 9:00PM tiang ka hngak ding.Nan pek thei lo a sile nan fapa kan kai ding an ti.Cumi lai ah pasai ting(3) hi man a neizet lai.
Cuticun khawsung pituhsit pawl cu zanthim lakah paisa khon in khaw sungah an vaak ciamco. Nazi 10:00Pm a kim tikah paisa ting(3) an dil mi cu ngah lo in ting (250000/-)lawng an khon ngah.
Cutikah caan kan nei nawn lo tin Saimun khawbawi Pai fapa Salai Sai Cung Nung cu an kai. Vanthaṭ ruangah kan ti ding maw ? Tibual lam ihsin Ralkap pawl cu Bocung zin zawhin an ra hngelcel ve. Cuticun Saimun khuakiang Baibeeng Tiva (Baibeeng/bing Lui) kuam sung ihsin zan nazi 1:00AM hrawngah an tongaw dutdi.
Cumi Tiva kuam sung ahcun zan var an kapaw. Ralkap lam ihsin Bomb tla an puah. Meithal khal zuun (200) laihin an kap. Ralkap lam ihsin senhnih pakhat cu an khut zunglai pahnih an kap tan.Cun CNF/CNA lam ihsin cun pakhat a khawng ah an kap ngah ve tin thuthang cu kan theisal.Asinan a dik le dik lo timi cu felfai zetin theih a silo.
Cutin cun CNF/CNA ralkap pawl cu Baibeng Tiva thlun in Saimun khua leiram Buanzaang Mual hnahcang kung hnuaiah an cawl.Cumi ihsin Ciakrawn-Khawpual-Cicai-Congthu khua lam ah an feh ta a si.
Cun Saimun khawbawi fapa Salai Sai Cung Nung khal cu an kapawk tikah tiva kuam sung ahcun a dawp ve.Vanṭhatnak ruangah tivar kuam sung ihsin a zanzan in tivar luang thlun in a suk vivo ih a luat.Ralkap lam ihsin meithal thawn kap ngah awknak pakhat hman a um lo.
Cutincun a thaizing khawvaang tikah Ralkap hrekkhat pawl cu Saimun an ra.Cun an kapngah mi pa cu siivai thawn an thuamlawm. Cutin cun a thaizing ah Rih/Ṭio lam ihsin Ralkap (100) lai Meithal thawn Bomd thawn an ra ciamco.Cutin cun Saimun ah karkhat lai an riak.Rawl an ei.Thu an sut. Ar an kap. Pawta an suai.An ra leuhleuh.
Ralkap pawl ih umsung cu Saimun Ar zuatmi pawl hmuahhmuah a cemthluh zik. Khat lamah CNF/CNA pawl le kan ṭih.Ralkap pawl le kan ṭih.Khawmi cu ṭihphannak thawn kan khat.
Asinan Ralkap pawl hnen ahcun CNF/CNA pawlih paisa an khuan mi cu kan pek lo a si ! tin kan ti. Asan kan pek tita bang sehhla khawtlang zaten an ṭhattheh men ding zum a um. Ziangruangah tile cumi san lai ahcun olsam zetin minung kapṭhat hluahhlo theih a si.
Khatlam ah Pathian thatnak cu Saimun khua ah LKB Area Camping um lo ta sehhla Saimun khua ihsin an kap aw dingih khawmi tampi thihnak le hliamhma kan tuarphah ding a si.
Cumi Camping tumih a zirhtu pawl cu Dr.Tha Nei Fai, Rev.Dr Bawi Ceu, Evan Zil Maam , Evan Pu Zual ect pawl tla an si.
Hithu pawl hi tuisun ni ah remdaihnak rel rero hman sehhla a tuartu mipi hrang ahcun thin a damthei ngaingai hrih lo.
Curuangah a cemcia mi kan tihsual mi thilpawl hi, khat le khat ngaidamnak dilsal awkin hmalaak sal theinak caan umsal sehhla duh a umzet.
(1)CNF/CNA ih paisa an khuandah mi le an hmandan pawl mipi theihter sal a tha.
(2)CNF/CNA ruangah nunnak a liamtu mipi pawl hnen ah ngaidam dilnak tuahsal a tha.
(3)CNF/CNA ralkap in Kawl ralkap vekin Khawte lamih Ar/Vok an ṭhahsak mi le an thawi(hremnak) an pek dahmi pawl hnenah ngaidam dilnak tuahsal a ṭha.
#Note:A famkim deuh le fiang deuhin ngansal leh ding.CNF/CNA huatnak ruangah ngan mi a silo.A taktak thilcang mi sawn a si.
By - Salai Thang

ချင်း အမျိုးသား တပ်ဦး CNF/A ၏ အဓမ္မမှုများ

ဒေါက်တာ ပူဝုန့်ဆွဏ် (Dr. Pu Vum Son) မှတ်တမ်းတင်ထားသော CNF/A ၏ အဓမ္မမှုများ

ဒိမ်ရှန်းကျင်း (Dim Sian Ciin) အရေးနှင့် ပတ်သက်ရ်္ရ်္CNFဘက်မှ သုံးလအတွင်း အကြောင်းပြန်မည် ဟူသော CNF ခေါင်းဆောင်ဗိုလ်မှူးကြီး သောမတ်စ်ထန်နို (Colonel Thomas Thangno)၏ ဇိုမီး မိသားစု DC (Zomi InnKuan D.C) အပေါ် ပေးထားသောကတိစကားကြောင့် ဘိုဇင်ကျွန်း (Bo Zing Cung)အား လက်ခံခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ၃ လဟူသော အချိန်ကုန်လွန်သွား သည့်အပြင် ဇန်နဝါရီလတိုင်အောင် ဒိမ်ရှန်းကျင်းအရေးနှင့် ပတ်သက်သော မည်သည့်အကြောင်း ကြားချက်မျှ CNF ဘက်မှ မရှိခဲ့ပါ။

NDF နှင့် NCUB တွင် CNF သည် အဖွဲ့၀င်အဖြစ် ပါ၀င်ခွင့် ရရှိခြင်းသည် မြန်မာ့ ဒီမိုကရေစီလမ်းကြောင်းတွင် တိုးတက်မှုတစ်ခုအဖြစ်၍ UN ၏ မျက်နှာသာပေးခြင်းခံရသည့် အဖွဲ့(၃)ဖွဲ့၏ သုံးပွင့်ဆိုင်ဆွေးနွေးပွဲတွင် CNF ၏ အခန်းကဏ္ဍကိုမူ ဘိုဇင်ကျွန်း (Bo Zing Cung) အနေဖြင့် အကျယ်တ၀င့် ရှင်းပြထားပါသည်။ ဒီစီဇိုမီး မိသားစုသည် နိုင်ငံရေးနှင့် မပတ်သက်ပဲ၊ စုပေါင်းဆုတောင်းခြင်းစသော ဘာသာရေး ရည်ရွယ်ချက်သက်သက်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းတည်ထောင် ထားခြင်း ဖြစ်သည်နှင့်အညီ နိုင်ငံရေးကိစ္စရပ်များတွင် ဦးစားပေး စိတ်၀င်စားမှု မရှိပါ။


ဘိုဇင်ကျွန်း၏ ပြောကြားချက်ရ “အလုပ်တစ်ခုလုပ်ဆောင်ရာတွင် အမှားများ ရှိနိုင်သည်” ဟူ၏။ ဤပြောကြားချက်သည် ဇိုမီး မိသားစု၀င်များ၏ ဒေါသကိုဆွပေးသလို ဖြစ်နေပါသည်။ ဤသို့ ပြောဆိုချက်များသည် ဇိုမီး မိသားစုအဝိုက်အ၀န်းရှိ CNF တို့၏ လူသတ်မှုများကို ပပျောက် စေလို ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ သူတို့သည် CNF၏ လုပ်ရပ်များနှင့် ပတ်သက်၍ နှိမ့်သိမ့်ခြင်း၊ ၀မ်းနည်းမှု အသိအမှတ်ပြုခြင်း တစ်ခုခုကို CNF ခေါင်းဆောင်ထံမှ မျှော်လင့်မိကြပါသည်။ လုပ်ကြံခံရသူ အချို့သည် CNF ဗဟိုကော်မတီ (CNF Central Committee)၏ ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း လုပ်ကြံ ခံရခြင်းဖြစ်ကြောင်း ဇိုမီး မိသားစုမှ သိရှိထားသည်။

မင်းနှင် (Ming Hnin) ကို မှားယွင်းပစ်သတ်မိ (CNF တပ်သားများက အခြားဆိုင်ကယ်စီး တစ်ဦးနှင့် မှားယွင်းပစ်ခတ်မိခြင်း) ဖြစ်၍ ဘိုဇင်ကျွန်းကိုယ်တိုင် မင်းနှင်၏ ဇနီးသည် ဒေါက်တာ မောရင်း (Dr. Maureen) ထံတွင် ၀န်ချတောင်းပန်ထားပြီး ဖြစ်ပါသည်။ ဒေါက်တာ မောရင်းနှင့် စကားစမြည်ပြောရာတွင် ဘိုဇင်ကျွန်းသည် ဟစ်တလာ (Adoff Hitler) ကို စံပြပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ထားရှိကြောင်း ပြောပြဖူး၏ ဟစ်တလာသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဂျူးလူမျိုး ၆သန်းခန့် ကို သတ်ဖြတ်ဖူးသူ ဖြစ်ပါသည်။ ထိုသို့လျှင် ဘိုဇင်ကျွန်းသည်လည်း ဟစ်တလာ၏ ခြေရာကို နင်းမည့် လူသားလော? ချင်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ လူသားအားလုံးကို သတ်ဖြတ်မည်လော?

ဒိမ်ရှန်းကျင်း (Dim Sian Ciin) ကို ခိုးယူခေါ်ထုတ်ခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ အဓိက မေးခွန်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ ဘိုဇင်ကျွန်း၏ လက်လွတ်စပယ်ပြောကြားရာတွင် လူအယောက် ၅၀ခန့် ခိုးယူခေါ်ထုတ်သွားသည်ဟူ၏ ဤအချက်သည် အလွန်ပင် ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော အရာဖြစ်၏ CNF ၏ ခိုးယူခေါ်ထုတ်သွားသော လူတစ်ယောက် စိုးရိမ်ပူပန်နေရချိန်တွင် ၄၉ ယောက်ခန့် ကျန်ရှိနေသလော? ဤသို့ လူခိုးယူမှုများသည် CNF Central committee ၏ လိုလားချက်အရ လုပ်ဆောင်ခြင်း ဖြစ်သည်။

နိုထန်ကပ် (Pu No Than Kap) အားလုပ်ကြံမည့် အစီအစဉ်သည်လည်း CNF central committee ၏ ညွှန်ကြားချက်တစ်ရပ်ဖြစ်ကြောင်း ကျွန်တော်တို့သိပြီး ဖြစ်သည်။ အလားတူပင် Stephen နှင့် ၁၅ နှစ်အရွယ်ကလေးမလေးတို့ကို သတ်ဖြတ်ခြင်း ကိစ္စသည်လည်း အတူတူပင် ဖြစ်၏။ သူတို့နှစ်ဦးသည် မြန်မာ့စစ်ထောက်လှမ်းရေးများ ထိုင်လေ့ရှိသော လက်ဘက်ရည်ဆိုင်တစ်ခု၌ အလုပ်လုပ်နေသူများဖြစ်၍ သူတို့ကို ထောက်လှမ်းရေးများထံ သတင်းပို့သည်ဟု စွပ်စွဲချက်ဖြင့် သတ်ဖြတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤအချက်များကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် လာလ်းမာန်ငိုက် (Lal Hmangaiha)နှင့် ဦးဇမ်းတုန်းထန် (Pa Zam Tung Thang) တုိ့ လုပ်ကြံခံရခြင်း သည်လည်း CNF ၏ ညွှန်ကြားချက်ဖြစ်ကြောင်း သိသာထင်ရှားလှပါသည်။ CNF ၏ ဒုဥက္ကဌ နှင့် CNF ၏ ဥက္ကဌ နေရာတွင် လုပ်ဆောင်နေသူ ဘိုဇင်ကျွန်းသည် ဤလုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခြင်းနှင့် လွတ်ပေးခြင်း ကိစ္စရပ်များ စီစဉ်ရာတွင် အဓိက တာ၀န်ရှိသူ ဖြစ်ပါသည်။

ဆိုင်းဇန် (Saizang) ရွာအရေးနှင့် ပတ်သတ်၍ ပြောကြားရာတွင် တပ်သား ၃ ဦး ပထမ အကြိမ် ရွာထဲ၀င်ရာတွင် ရွာသား (၂)ဦး ဒဏ်ရာရရှိသည် ဟု ဖြစ်သည်။ ထိုအချက်သည် မိမိကိုယ် မိမိကာကွယ်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ သို့ရာတွင် ပိုများသော လူဦးရေ၊ ပို၍ ပြည့်စုံတောင့်တင်း သောလက်နက်ကိရိယာများနှင့်အတူ CNF တို့ ရွာထဲသို့ ဒုတိယအကြိမ် ပြန်၀င်လာခြင်းသည် ထိုရွာနှင့် စစ်ခင်း(ရန်ခင်း)ရန် စတင်ကြခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဤအချက်သည် မတော်တဆမှုနှင့် မိမိ ကိုယ်ကို ကာကွယ်ခြင်းလုံး၀ မဖြစ်နိုင်ပေ။ နိုင်ငံတကာ ခုံရုံး (International Court of Justice) နှင့် ကုလသမဂ္ဂလူ့အခွင့်အရေး ကော်မရှင် (UN Human Rights Commission) စသည့် အဆင့် များထိတိုင် တင်ပြသင့်သော အရာ ဖြစ်လာပါသည်။

DC ဇိုမီး မိသားစု၀င်အချို့က ဘိုဇင်ကျွန်းထံသို့ CNF ၏ တီးတိန်မြို့နယ်အတွင်း ဆက်ကြေးကောက်ခံမှုများ ရပ်တန့်ပေးရန် မေတ္တာရပ်ခံသည် ဟူသောသတင်းသည် အမှန်ဖြစ် သည်။ သို့ရာတွင် သူတို့၏ တောင်းဆိုမှုအမှန်မှာ “သေနတ်ဖြင့် ခြိမ်းခြောက်၍ ဆက်ကြေးကောက် ခံခြင်း မပြုကြရန်နှင့် ဆက်ကြေးမပေးလိုသူ( သို့မဟုတ်) ဆက်ကြေးမပေးဆောင်နိုင်သူများကို သတ်ဖြတ်ခြင်းများ မပြုလုပ်ရန် ” ဖြစ်သည်။

CNF အပေါ် ကျွန်ုပ်၏ တစ်သီးပုဂ္ဂလတောင်းဆိုမှုမှာ “ လူသတ်မှုများ နောက်ထပ် မကျူး လွန်ကြပါနှင့်၊ လူကို ဖမ်းဆီးခြင်းများ နောက်ထပ် မပြုလုပ်ကြပါနှင့်၊ လူကို နှိပ်စက်ခြင်းများ မပြုကြ ပါနှင့်တော့၊ ဓားပြတိုက်ခြင်းများ နောက်ထပ် မပြုလုပ်ကြပါနှင့်၊ အခြားသူ၏ ဥစ္စာပစ္စည်းများကို ဖျက်ဆီးခြင်းများ နောက်ထပ် မကျူးလွန်ကြပါနဲ့၊ ထို့အပြင် တာ၀န်ကျတပ်သားများ တာ၀န်အချိန် အတွင်း မူးယစ်သောက်စားမှု မရှိလျှင် ပိုမိုကောင်းမွန်လာလိမ့်မည် စသည်တို့ ဖြစ်သည်။

ကိုယ့်တပ်သားများကို လုံလောက်စွာ မကျွေးမွေးနိုင်သေးသရွေ့ စစ်သားစုဆောင်းခြင်း နောက်ထပ် မပြုလုပ်ကြပါနှင့်။ စစ်သားသစ်များ သင်တို့မလိုအပ်ပါ။ NCUB ၊ NDF တို့တွင် ၀င် ရောက်ခွင့်ရကြသဖြင့် သုံးပွင့်ဆိုင်ဆွေးနွေးရာတွင် ချင်းပြည်နယ် ကိုယ်စားရပ်တည်နိုင်ပါသော် လည်း စစ်လက်နက် အပြည့်အစုံနှင့် တပ်သားမြောက်များစွာ ထားရှိခြင်းများ သင်တို့အတွက် ပထမဦးစားပေးအရာများမဟုတ်ပါ။ တပ်သားအယောက် တစ်ရာ၊ နှစ်ရာလောက်ဖြင့် တပ်သားလေးသိန်းခန့်ရှိ သော စစ်တပ်ကို ပခုံးချင်းယှဉ်၍ရသော အရာမဟုတ်ပေ။ CNF ၏ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှု သတင်းများ မကြားရသေးခင် ကာလများတွင် CNF ကို ကျွန်တော် သဘောကျခဲ့ဘူးပါသည်။ ကျွန်ုပ်၏ ပြောဟောချက်များနှင့် လုပ်ဆောင်ချက်များ မပြောပလောက်ပါသော်လည်း မိမိကိုယ်မိမိ ကာကွယ်ခြင်းမှအပ ပြည်သူ၊ ပြည်သား များကို နှိပ်စက်သတ်ဖြတ်ခြင်းများ CNF အနေဖြင့် ရပ်တန်းကရပ်ကြပါ။ 

အောက်ဖော်ပြပါ အကြောင်းအရင်းများသည် CNF ၏ ဒုစရိုက်ကျူးလွန်မှုများနှင့် လူသတ်မှုကျူး လွန်မှု များဖြစ်၍ DC ဇိ်ုမီးမိသားစု CNF နှင့် ထိပ်တိုက်တွေ့ရသည် အထိ အကြောင်းရင်းများ ဖြစ်ပါ သည်။

ဆိုင်းဇန်း (Saizang) ရွာသား ဗိုလ်မှူးဇယ်ဇလန့် (ငြိမ်း) (Major Zel Za Lang Ret) နှင့် ရွာသားသုံးဦး သတ်ဖြတ်ခြင်း။ ဆိုင်းဇန်ရွာသည် တီးတိန်မြို့မှ 7 မိုင်ခန့်ကွာဝေးသော အရပ်တွင် တည်ရှိပြီး အိမ်ခြေများသော ကျေးရွာတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ မဏိပူရ မြစ်သည် ရွာနှင့် မဝေးသော နေရာတွင် စီးဆင်းနေပါသည်။ လမ်းက (Lamka) ,တီးတိန် (Tedim) နှင့် စိုင်ကာယ်(saikal) ခရိုင် များတွင် နေထိုင်သော လူများ၏ ရှေးယခင်က နေထိုင်ခဲ့ဖူးသောအရပ် ကျိမ်နွဲ (Ciimnuai)နှင့် လည်း နီးနီးကပ်ကပ်တွင် တည်ထားသော ရွာဖြစ်ပါသည်။

ဦးကမ်းဟင် (Pu Kam Hen) သည် ဆိုင်းဇန်ရွာသား တစ်ဦးဖြစ်ပြီး မြန်မာနှင့် အိန္ဒိယကြား ကုန်ကူးရောင်း၀ယ်နေသူဖြစ်ပါသည်။ ဆိုင်းဇန်ရွာနှင့် အနီးအနားရှိရွာများအတွက် ယုံကြည် အားကိုးရသူတစ်ဦးလည်း ဖြစ်ပါသည်။ ချင်းပြည်နယ်တွင် ငွေကြေးပြည့်စုံသူ အလွန်ပင်နည်းပါး၍ ဦးကမ်ဟင်သည်လည်း CNF ၏ မျက်စီထောင့်ထောက်ကြည့်ခံနေရသူဖြစ်ပါ သည်။ ဆိုင်းဇန်ရွာ တွင် နေထိုင်သူဖြစ်သဖြင့် နယ်စပ်နှင့် နီးကပ်နေသည့်ဖြစ်၍ မီဇိုရမ် (Mizoram)၌ရှိသော CNF Nother Command Headquarter ဘက်မှ ဦးကမ်ဟင်၏ ကြွယ်၀မှုကို CNFတို့ သိရှိထားကြ သည်။ ထို့ကြောင့် CNF သည် ဆိုင်းဇန်ရွာသို့ လူတစ်ဦးကို စေလွှတ်လိုက်သည်။ ၄င်းCNF တပ် သားသည် မောင်းတစ်လုံး၀ယ်ရန် ယောင်ဆောင်ပြီး ရွာထဲသို့ ၀င်လာခဲ့ပါသည်။ ဦးကမ်ဟင်၏နေ အိမ်တွင် ရက်အနည်းငယ်တည်းခိုအပြီးတွင် မြန်မာ့ရိုးရာအ၀တ်အစားဖြစ်သော လုံချည် ၀တ်ဆင် လာခဲ့ပြီး ကျိမ်နွဲ (Ciimnuai) စကားစပြောလာခဲ့ပါသည်။

CNF တပ်သားဖြစ်သည်ကို မပြောပြသော ထိုသူ၏ လေယူလေသိမ်းသည် ဟားခါး (Hakha) လူမျိုးဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနေပါသည်။ ဦးကမ်ဟင်နှင့် ၄င်း CNF တပ်သားတို့သည် နေ့တွင်းချင်း၊ ညတွင်းချင်းပင် ငယ်ပေါင်းကြီးဖော်ကဲ့သို့ ရင်းနှီးလာခဲ့ကြ၍ အရက်ပင် အတူသောက် လာကြပါသည်။ CNF တပ်သားသည် ဦးကမ်ဟင်၏ ငွေများထည့်ထားသော သေတ္တာကို မှတ်သား ထားခဲ့ပါသည်။ ထိုအချိန်၌ ရူပီ (လေးသိန်း) (Rup . 400,00.00) ခန့်နှင့် ကျပ်တစ်သိန်း (100,000) ကျပ် ခန့်ကို ပိုင်ဆိုင်ထားပါသည်။ ဟားခါးလေသံဝဲနေသော ထိုသူသည် ရက်အနည်း ငယ် ကြာပြီးနောက် ရွာမှ ထွက်ခွာသွားခဲ့ပါသည်။

ထိုတပ်သား ထွက်ခွာသွားအပြီး ၃ရက်မြောက်နေ့ညတွင် ဦးကမ်ဟင်၏ နေအိမ်ရှေ့သို့ မျက်နှာဖုံးအုပ်ထားသော သေနတ်ကိုင် ၃ဦးရောက်ရှိလာခဲ့ပါသည်။ ၄င်း ၃ယောက်အထဲမှ တစ်ဦး သည် ဦးကမ်ဟင်အား သေနတ်ဖြင့် ချိန်၍ ငွေသေတ္တာဖွင့်ရန် အမိန့်ပေးပါသည်။ ဦးကမ်ဟင်သည် လည်း သူတို့၏ ခိုင်းစေချက်အတိုင်း အိမ်ထဲ၀င်၍ သေတ္တာဖွင့်ပေးခဲ့ပါသည်။ သေနတ်ကိုင် လူသုံးဦး သည် ဦးကမ်ဟင်၏ ငွေကြေးများ အကုန်လုံးယူသွားပြီး ထွက်သွားကြသည်။ သေနတ်နှင့် ချိန်ရွယ်သူ၏ လေသံကို ဖမ်းခြင်းအားဖြင့် မောင်း၀ယ်ရန် ယောင်ဆောင်သူဖြစ်ကြောင်းဦးကမ်ဟင် သိရှိထားသည်။

CNF များဖြစ်သည်ကိုလည်း ရိပ်စားမိသည်။ ယင်းအဖြစ်အပျက်သည် 1996ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ တစ်ခုသော သောကြာနေ့ ဖြစ်ပါသည်။ (နေ့ရက်မှားယွင်းနိုင်)။ တနင်္ဂနွေနေ့ ရောက်သောအခါ သူ၏ ညီအစ်ကို မောင်နှမ အသိုင်းအ၀န်းများက နေအိမ်သို့ ရောက်ရှိလာပြီး (ဇိုမီးထုံးစံအတိုင်း - ဘာသာပြန်သူ) အစားအသောက်(အကျွေးအမွေး) များဖြင့် နှစ်သိမ့်ပေးကြပါ သည်။

ထိုနေ့ တစ်ရက်တည်းတွင် ဆောလမွန် (Solomlon)ဦးဆောင်သော CNF တပ်ဖွဲ့သည် ရွာသူကြီး ဗိုလ်မှူးဇလ်ဇလန်(ငြိမ်း) (Major Zel Za Lang Ret) ထံသို့ သွားရောက်၍ ဆိုင်းဇန်ရွာ သားများ စစ်ကြေးပေးဆောင်ရန် တောင်းဆိုကြသည်။ထိုအချိန်၌ ဦးဇလ်ဇလန်၏ လက်ထဲတွင် ကျပ်တစ်သိန်း(100,000) သာရှိသဖြင့် ရွာသားများထံမှ ဆက်ကြေးကောက်ခံပြီးသည့်အချိန်တွင် ကောက်ခံပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့ပါသည်။ ရွာသူကြီးသည် ဧည့်သည်များကို လက်ဖက်ရည်ဖြင့် တည်ခင်း ဧည့်ခံနေချိန်တွင် ရွာသားတစ်ယောက်သည် ဦးကမ်ဟင်ထံသို့ သွားရောက်၍ ပိုက်ဆံ လုယူသွားသော CNF တို့သည် သူကြီးအိမ်တွင် ရောက်ရှိနေကြောင်း ပြောပြသည်။ ထို့ကြောင့် ဦးကမ်းဟင်နှင့် သူ၏ သူငယ်ချင်းတစ်စုသည် ဦးဇလ်ဇလန် နေအိမ်သို့ ဦးတည်ပြီး ချက်ချင်း ထွက်ခွာလာခဲ့သည်။

ဦးကမ်ဟင်သည် မောင်း၀ယ်ရန် ယောင်ဆောင်ခဲ့သည့် သူ့အိမ်တွင် ညအိပ်တည်းခိုဖူးသူ ကို မြင်လျှင် မြင်ချင်း သူ၏ သူငယ်ချင်းများနှင့် အတူ ၄င်း CNF သုံးဦးကို ၀င်လုံးကြသည်။ CNF ခေါင်းဆောင်ဆော်လမွန်သည် ၀င်လုံးသူများကို သူ၏ ခြုံထားသော တဘက်အောက်မှ သေနတ် ဖြင့် ပစ်သည်။ ရွာသားတစ်ဦး၏ ၀မ်းဗိုက်နှင့် သူကြီး၏ပေါင်ခြံကို ထိမှန်ခဲ့သည်။ ရွာသူကြီး၏ စစ်၀တ်စုံဖြင့် ရိုက်ကူးထားသော ဓာတ်ပုံကိုလည်း သေနတ်ဖြင့်ပင် ပစ်၍ ဖျက်ဆီးခဲ့ သည်။ ရွာသား များကို စိတ်ကြိုက်ပစ်ပြီး အချိန်တွင် CNF များထွက်ခွာခဲ့ကြ၏။ သူကြီး၏ အိမ်သားများသည် ဒဏ်ရာရသူများကို ကူညီပေးရန် သူနာပြုဆရာမကို ခေါ်ပေးပါသည်။ CNF အဖွဲ့ပြန်၀င် လာနိုင် သဖြင့် ရန်သူကို ခုခံရန် ရွာသားများကို ဆင့်ခေါ်ထားပါသေးသည်။ တူမီးသေနတ်ကိုကိုင် ဆောင်ထားကြသည်။

သူနာပြုဆရာမ ပြန်သွားပြီးနောက် CNF တို့သည် နောက်ထပ် 15 ယောက်ခန့်နှင့် အတူ ညသန်ခေါင်အချိန်ခန့်တွင် အမှန်ပင်ရောက်ရှိလာခဲ့ကြသည်။ တူမီးနှင့် ပစ်သော်လည်း မထိ/မမှန် နိုင်ဖြစ်ရရှိပါသည်။ CNF တို့သည် ၄င်းသေနတ်ကိုင်သူကို ပြန်ပစ်ရာ ကျည်သင့်၍ ထိုသူချက်ချင်း အသက်ပျောက်သွားခဲ့သည်။ သေနတ်သံများ ကြားရသောအခါရွာသားများသည် CNF ရန်ကိုခုခံ ကာကွယ်ရန် သေနတ်ကိုယ်စီဖြင့် လာရောက်ကြရန် အချင်းချင်းဆော်သြကြပါသည်။ အနည်း စုဖြစ်သည့် သေနတ်ရှိသောသူရွာသားများသည် သူကြီးအိမ်သို့ အရောက်တွင် အချိန်နှောင်းသွားခဲ့ပါ သည်။ လက်နက်ကောင်းများကိုင်ဆောင်လာသူ CNF တို့သည် အိမ်တွင်းသို့ ၀င်ရောက်နှင့် ခဲ့ပြီး အခန်းတိုင်းကို ၀င်ရောက်မွှေနောက်ပြီး ကျည်ဖြင့် ပစ်ခဲ့ကြသည့်အပြင် မည်သည့်လက်နက်မှ ကိုင်ဆောင်ထားခြင်းမရှိသော ဦးဇလ်ဇလန်နှင့် အခြားသူတစ်ဦးကို လူမဆန်စွာ ပစ်သတ်ပြီး နေပြီ ဖြစ်သည်။ ဂေဟာတစ်ခုလုံးတွင် အခြားလူအရိပ်အယောင်ရှိ၊ မရှိကိုလည်း ရှာဖွေစစ်ဆေးပြီး ဖြစ်ပါသည်။ 

၁၄ နှစ်သားဖြစ်သော သူကြီး၏ သားငယ်ကိုလည်း ပစ်သတ်ရန် ချိန်ရွယ်ခဲ့ပါသေးသည်။ သူကြီး၏ သမီးနှစ်ဦးသည်လည်း အိမ်တွင်ရှိနေပြီး သူတို့၏ ဖခင်ကို သတ်ဖြတ်ပြီးသည့် ဖြစ်၍ မောင်ငယ် အား အသက်ချမ်းသာပေးရန် ငိုယိုတောင်းပန်ခဲ့ကြပါသည်။ မောင်လေးအား မသတ်ရန် အတွက် မိမိတို့တွင်ရှိသော ငွေကြေးများအကုန်ယူသွားကြရန်နှင့် ထိုမျှနှင့် မကျေနပ် သေးပါက အိမ်ထဲရှိ အလိုရှိသောအရာကို ၀င်ရောက်မွှေနှောက်ရှာဖွေနိုင်ကြောင်း တောင်းဆို ကြ၏။ ထိုအခါ CNFတို့သည် ကောင်လေးကို မသတ်ပဲ ထွက်ခါသွားကြသည်။ မနက်မိုးလင်းသောအခါ အိမ်ပေါ် ထပ်တွင် ပုန်းရှောင်နေသူ လက်နက်မကိုင်ဆောင်ထားသော ရွာသားတစ်ဦးကိုလည်း CNF တို့ ပစ်သတ်ထားသည်ကို ရွာသားများကရှာတွေ့ထားကြသည်။ ဦးကမ်းဟင်သည်ကား CNFတို့ပြန်၀င် လာသဖြင့် နေအိမ်သို့ ပြန်သွားသဖြင့် မည်သည့် ဒဏ်ရာမျှ ရရှိခြင်းမရှိပေ။ 

တုန်ဇန် (Tungzang) ရွာသူကြီး အသတ်ခံရခြင်းကိစ္စ

တုန်ဇန်ရွာသည် အိမ်ခြေ ၃၀၀ ကျော်ခန့်ရှိသော ရွာဖြစ်ပါသည်။ သက္ကရာဇ်၂၀၀၀ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ 15 ရက်နေ့တွင် CNF တပ်ဖွဲ့၀င် ၃ဦး ရွာထဲသို့ ၀င်ရောက်လာပြီး သူကြီး ဦးဇမ်တုန်းထန် (Pu Zam Tung Thang) အား ရှာဖွေကြပါသည်။ ဦးဇမ်တုန်းထန် (Pu Zam Tung Thang)သည် အသက် (၄၅)နှစ် ရှိသော ရပ်ရွာအရေးနှင့် နိုင်ငံရေးများတွင် လွန်စွာ စိတ်၀င်စားသူတစ်ဦးဖြစ်ပါသည်။ ZNC ပါတီ၏ ဒေသတွင်း ဥက္ကဌတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာ တပ်မတော်နှင့် ၄င်းတို့၏ ထောက်လှမ်းရေးများဖြစ်သော MI တို့နဲ့လည်း အလွန်ရင်းနှီးနေသူဖြစ် သည်။ CNFတို့၏ ဆက်ကြေးကောက်ခံမှုနှင့် ရွာအတွင်းသို့ ၀င်ရောက်လာမှုကို MI များထံသို့ သတင်းပို့ခြင်းများရှိပါသည်။ ၄င်းသတင်းပို့သူမှာ ဦးဇမ်တုန်းထန် (Pu Zam Tung Thang) ဖြစ် မည်ဟု ယူဆထားကြပါသည်။

CNF တို့ ဦးဇမ်တုန်းထန် (Pu Zam Tung Thang)ကို လာရောက်စုံစမ်းချိန်တွင် သူသည် ရွာအထွက်ရှိ သူ၏ ခြံတွင် အလုပ်လုပ်နေချိန် ဖြစ်သည်။ ရွာသား ဦးကျင့်လမ့်ထန် (Pa Cin Lam Thang) ကို ခေါ်၍  ဦးဇမ်တုန်းထန် (Pu Zam Tung Thang)၏ ခြံကိုလိုက်ပြပေးရန် CNF အဖွဲ့က နိုင်ထက်စီးနင်းခိုင်းစေပါသည်။ ဦးဇမ်တုန်းထန်ခြံအရောက်တွင် CNF တို့သည် ဦးကျင့်လမ့်ထန်ကို ဘွဏ်လီ (Buanli)ရွာသို့ သွားရန် ထပ်ခိုင်းပြန်သည်။ ထိုရွာ၌လည်း ဆက်ကြေးကောက်ခံရန် အစီအစဉ်ရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဘွဏ်လီရွာသူကြီးကို ကြက်ဥနှင့် ဆက်ကြေးကောက်ခံ၍ သူတို့ CNF တို့မရောက်မှီ အဆင်သင့် ဖြစ်စေရန် မှာကြားလိုက်သည်။

ဘွဏ်လီမှ ဦးကျင့်လမ့်ထန် ပြန်လည်ရောက်ရှိလာသောအခါ ခြံထဲတွင် ဦးဇမ်တုန်းထန်နှင့် CNF တို့မရှိကြတော့ချေ။ ထို့နောက် နေ၀င်မိုးချုပ်ချိန်တွင် မိမိနေအိမ်သို့ပြန်သွားခဲ့သည်။ အိမ်သူ အိမ်သားများ စိုးရိမ်ပူပန်မှု အပြည့်နှင့် အိမ်တွင်စောင့်နေရစ်ခဲ့သည့်ကို မြင်တွေ့ရပါသည်။ ဦးဇမ်တုန်းထန်၏ ရုပ်အလောင်းကိုမှု နောက်ထပ် ၄ရက်မြောက်နေ့တွင် တောထဲမှ ရှာတွေ့ခဲ့ပါ သည်။ ကျည်ဒဏ်သင့်၍ သေဆုံးခဲ့ရသည် ဖြစ်သောကြောင့် CNF တို့၏ ပစ်သတ်ခြင်းခံရသည်ဟု ယူဆနိုင်ဖွယ်ရှိပါသည်။ " အစိုးရနှင့် ပူးပေါင်းသူ မှန်သမျှ ဤကဲ့သို့ခံစားရမည်" ဟူသော CNF တံဆိပ်တုံးပါ စာတန်းတစ်ခုကိုလည်း ကိုယ်ပေါ်တွင် ချိတ်ထားသည်ကို တွေ့ရှိရပါသည်။

မြန်မာတပ်မတော်သားများသည် ဦးဇမ်တုန်းထန် (Pa Zam Tung Thang) သေဆုံးသည့် သတင်းကို ကြားသိသော အခါ မည်သို့မည်ပုံ သေဆုံးရသည်ကို စုံစမ်းကြ၏။ ဦးကျင့်လမ့်ထန်ကိုလည်း တီးတိန်မြို့သို့ မကြာခဏ ဆင့်ခေါ်လေ့ရှိသည်။ သူသည် CNF တို့ကို ကူညီထောက်ပံ့နေသည်ဟု စွပ်စွဲခြင်းခံရ သူဖြစ်ပြီး ဤစာရေးသားနေချိန်တွင် ဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်ခြင်းမခံရသေးပါ။ သို့ရာတွင် စစ်ဆေး မေးမြန်းမှုများ ဆက်တိုက် ပြုလုပ်နေချိန်ဖြစ်သည်။

ဦးဇမ်ခန့်ပေါင် (Pu Zam Kham Pau) အသတ်ခံရခြင်း

စစ်သားများသာ လုပ်ပိုင်ခွင့်ရထားသည့် မဆလ (BSPP –Burma Socialist Programme Party / မြန်မာဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ်ပါတီ) ၏ ဦးဆောင်မှုနှင့် န၀တ ( SLROC-State Law and Order Restoration Council/ နိုင်ငံတော်ငြိမ်၀ပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့) နှင့် နအဖ (SPPC/State Peace and Development / နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေး ကောင်စီ) တို့၏ လမ်းမှားကို လိုက်လျှောက်မိခြင်းများကြောင့် ချင်းပြည်နယ် အတွင်းရှိ ပြည်သူများ ဒုက္ခဆင်းရဲခြင်းများကို ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပါသည်။ ဇိုမီး (Zomi) များသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မီဇိုရမ် (Mizoram) ပြည်နယ်နှင့် ကူးလူးဆက်ဆံမှုများ အလွန်ပင်များပြားလှပါသည်။ ကြက်ဥ၊ ကြက်၊ ၀က်၊ နွား စသည်များအပြင် ခြံထွက်သီးနှံများကို မီဇိုရမ်သို့ သွားရောက်ရောင်းချပြီး ချင်းပြည်နယ် တွင် မရှိသော ဆေးဝါးများကို ၀ယ်၍ ပြန်လာခဲ့ကြသည်။

1995 ခုနှစ် မတ်လထဲတွင် လိုဖေး(Lophei) ရွာသား လူငယ်တစ်စုသည် နွားတစ်အုပ်နှင့် အတူ မီဇိုရမ်နယ်ကို ကူး၍ တီအို (Tio) ချောင်းနံဘေးတွင် ရှိသော ဇိုသဲ-ဖာလ်တန်( Zote-farthlang) ဘက်သို့ ဦးတည်၍ ခြေကျင်ခရီးနှင်လာခဲ့ကြသည်။ လေးရက်ကြာခရီးဖြစ်ပါသည်။ ဇ်ိုသဲနှင့် ဖာလ်တန်နှစ်ရွာကြားတွင် CNF တပ်သားများ စခန်းချ၍ ခရီးသွားလာသူများထံမှ ဆက်ကြေးကောက်ခံကြသည်။CNF တို့သည် ဦးဇမ်းခန့်ပေါင်နှင့် သူ့ညီထံမှ ဆွဲခေါ်လာသည့် နွားများအတွက် ဆက်ကြေးတောင်းခံကြသည်။ မီဇိုရမ် အတွင်းသို့တွင် ရောက်လိုသဖြင့် ဆက်ကြေးပေးဆောင်ကြသည်။ နွားများရောင်းချအပြီးတွင် ၀ယ်စရာ ရှိသည်များကို ၀ယ်ခြမ်းပြီး သည့် အချိန်တို့ ရွာဘက်သို့ ပြန်လာခဲ့ကြသည်။

ဦးဇမ်ခန့်ပေါင် အသက်(၂၄)နှစ်သည် နွားများဆွဲခေါ်ရန် အစ်ကိုဖြစ်သူ ငှားရမ်းထားသူဖြစ် သည်။ အသက်နှစ်နှစ်ရွယ်သားငယ်နှင့် ဇနီးသည် မီးဖွားခါနီး ကိုယ်၀န်သည် ဖြစ်သဖြင့် အိမ်ပြန်ရောက်ရန် စိတ်စောနေသူဖြစ်သည်။ သူနှင့် သူ၏ သူငယ်ချင်းသည် နယ်စပ်ရောက်သော အခါတွင် နေ၀င်ခါနီးနေသဖြင့် ခရီးမဆက်ကြပေ။ ဇိုသဲရွာနှင့် မလှမ်းမကမ်း တစ်နေရာမြန်မာ ပိုင်နက်ထဲတွင် အစိုးရစစ်သားများ တပ်စွဲထားသဖြင့် CNF စစ်သားတို့သည် သူတို့၏ စခန်းချသည့် နေရာကို မြန်မာစစ်သားများသိရှိမည်ကို မလိုလားကြပေ။ နယ်စပ်ဖြတ်သန်းခွင့်ပေးပါက အစိုးရ စစ်သားများသည် သူတို့ (CNF) တို့ရှိနေကြောင်း ပေါက်ကြားသွားမည်ဖြစ်ပါသည်။

သို့ရာတွင် ဦးဇမ့်ခန့်ပေါင်သည် ဇနီးသည် မီးဖွားခါနီးနေသဖြင့် အိမ်သို့ အမြန်ပြန်ရောက် လိုသောကြောင့် CNF တပ်သားများ ထံခွင့်တောင်းခဲ့သည်။ ထိုအခါ CNF တို့က ငွေကျပ်တစ်ရာ ပေးမှ နယ်စပ်ဖြတ်ခွင့်ပြုမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ သို့သော် သူ၏ လက်ထဲတွင် 50 ကျပ်သာကျန် တော့သည်။ ထိုငွေ ၅၀ ကျပ်တန်ကို ပြရာ CNF တို့သည် သေနတ်ဒဏ်ဖြင့် ထုထောင်းပြီး မြေကြီး ပေါ်တွင် လှဲချခဲ့သည်။ သေနတ်ဦးနှင့် ၀မ်းဗိုက်ကို ထိုးနှက်၍ ပေါက်သွားသည် အထိဖြစ်ခဲ့ပါသည်။ ဒဏ်ရာဗရပွနှင့် ဟိုင်မွောလ် (Haimual) ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး ထိုညတွင်ပင် အသက်ပျောက်ခဲ့ရရှာပါ သည်။

ဦးခမ်ခိုပေါင်သည်(Pu Kham Khaw Pau)ကို ဓားပြတိုက် (CNFရန်ကြောင့် နာမည်ပြောင်း ထားသည်)

 ဦးခမ်ခိုပေါင်သည် နယ်စပ်ကိုဖြတ်၍ ကားမောင်းနေသူဖြစ်ပါသည်။ နယ်စပ်အထိသွားရာ လမ်းတစ်လျှောက်တွင် စစ်ဆေးရေးဂိတ် အမြောက်အများရှိသည့် အပြင်အဖွဲ့၄ဖွဲ့ထံတွင် ဆက်ကြေး (ခ) လာဘ်ထိုးရန်လိုအပ်သည်မှာ အထူးပြောစရာမလိုပါ။ ထိုအဖွဲ့၄ဖွဲ့မှာ အစိုးရဘက်မှ အခွန်ကောက်သူများနှင့် ရဲများ၊ အစိုးရတပ်သားများနှင့် CNF တပ်သားများဖြစ်ကြပါသည်။ နယ်စပ် ရွာဖြစ်သော ရိခေါဒါး(Rih Khuadar)ရွာတွင် အစိုးရစစ်သားများအချို့စခန်းချထား၍ တီအို ချောင်းဘက် ခြမ်းတွင်လည်း စခန်းတစ်ခုချထားပါသည်။ ချောင်း၏ တစ်ဘက်ကမ်းသည် မီဇိုရမ် အိန္ဒိယ ပိုင်နက် ဖြစ်သည်။ CNF တို့သည် အနောက်ဘက်ခြမ်း/ကမ်းတွင် စခန်းချထားကြ သည်။  

ဦးကမ်းခိုပေါင် ခရီးသွားလေ့ရှိသည့် ၂၀၀၁ခုနှစ်၊ မတ်လ အတွင်းတွင် CNF တပ်သားများသည် ရိခေါဒါးနှင့် တီအိုချောင်း ကြားတွင် သွားလာလေ့ရှိသည်။ ရိခေါဒါးနှင့် တီအိုချောင်းသည် ၃ မိုင်သာ ကွာဝေးပါသည်။ မြန်မာအစိုးရတပ်သားများနှင့် CNF တို့ကြားတွင် သဘောတူညီချက် တစ်ခုရှိခဲ့ သည်။ ၄င်းမှာ -CNF တို့သည် သူတို့ဘက်ခြမ်းတွင် ဆက်ကြေးကောက်ခံခွင့်ရှိသည်။ အကြောင်း မူကား CNFများမရှိလျှင် အစိုးရတပ်သားများလည်း ဤအရပ်ဒေသတွင် စခန်းချရန်မလိုအပ် သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ အပြန်အလှန်အားဖြင့် CNF တို့သည်လည်း စီးပွားရေးသမား များထံမှ ဆက်ကြေးကောက်ခံနိုင်ရန် အစိုးရတပ်သားများရှိရာ အရပ်လိုအပ်မှု ရှိနေပြန်ပါ သည်။

ထို့ကြောင့် CNF တို့သည် ဦးကမ်ခိုပေါင်အား ရိခေါဒါးမှ ကိုက်ပေါင်း ၂၀၀ အတွင်းတွင် ရပ်နားခိုင်းလေ့ရှိသည်။ CNF တပ်သားသည် ဦးကမ်ခိုပေါင်ယူဆောင်လာသော ငွေကြေးများ အကုန်ပေးရန် တောင်းခံခဲ့သည်။ ပိုက်ဆံတောင်းရင်း သူ၏ မျက်နှာကိုလည်း လက်သီးဖြင့် ထိုးမြဲ ထိုးနှက်နေပါသေးသည်။ သူသည်လည်း အိတ်ထောင်ထဲတွင် ကျပ်တစ်သောင်း(၁၀၀၀၀) သာပါရှိ သော ကြောင့် ပါသမျှ ပိုက်ဆံကို အကုန်ပေးအပ်လိုက်သည်။CNF တပ်သားသည် ကျပ် တစ်သောင်းရှိသည်ကို မယုံကြည်သဖြင့် ထပ်မံတောင်းရမ်းခဲ့ပါသည်။ CNF တပ်သားသည် ဦးကမ်ခိုပေါင်၏ ၀မ်းဗိုက်ကို သေနတ်ဦးဖြင့် ထိုးနှက်သည့် အချိန်တွင် သူသည် အလွန်ပင် စိုးထိတ်နေခဲ့ရပါသည်။ ထိုအခါ အိတ်ထဲရှိ အနည်းငယ်မျှသော ငွေကြေးဖြင့် အသက်ဆုံးရှုံးရ မည်မှာ မတန်ဟုဆို၍ ပါသမျှ ပေးအပ်လိုက်သည်။ ထိုအခါ CNF တပ်သားသည် " စတောင်း တုန်းက ချက်ချင်းပေးတာမဟုတ်ဘူး" ဟုဆိုပြီး စိတ်ဆိုး၊ မာန်ဆိုးဖြစ်ကာ ထိုးနှက်၊ ရိုက်ပုတ်မှုများ ပိုမို ပြင်းထန်လာပါသည်။ ဦးကမ်ခိုပေါင်လွတ်မြောက်လာသောအခါတွင် ၃ရက်ခန့် အစာမစား နိုင်ပဲ၊ ရေသောက်လိုလျှင်လည်း ဝါးပြောင်း(ဝါးပြွန်) ဖြင့်သာတိုက်ခဲ့ပါသည်။

ဦးထွမ်ဂိုပေါင် (Thuam Go Pau) အသတ်ခံရခြင်း

ဦးထွမ်ဂိုပေါင်သည် ကလေးမြိ်ု့နှင့် မီဇိုရမ်ကြားတွင် သွားလာ၍ စီးပွားရှာနေသူတစ်ဦး ဖြစ်ပါသည်။ တွီးထန် (Tuithang)ရွာတွင်လည်း စျေးဆ်ိုင်လေးတစ်ဆိုင် ဖွင့်ထားပါသည်။ အိမ်ထောင်ဦးစီးဖြစ်သဖြင့် မကြာခဏဆိုသလို ကလေးမြို့မှ ကုန်ပစ္စည်းများ၀ယ်ယူ၍ မီဇိုရမ်တွင် ပြန်ရောင်းလေ့ရှိသူဖြစ်ပါသည်။ မီဇိုရမ်မှလည်း ပစ္စည်းအချို့၀ယ်၍တွီးထန်ရွာတွင် ရောင်းချသည် များလည်းရှိပါသည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ် မတ်လ အတွင်းတွင် မိတ်ဆွေအချို့နှင့် အတူ ကုန်ပစ္စည်း ရောင်း၀ယ်ရန် ထွက်ခွာလာရာ ဂွန်(Gun) ချောင်းနံဘေးတွင် ညအိပ်ရန် စခန်းချကြသည်။ မီးမွေး၍ ထမင်းလည်းချက်ကြ၏။ မီးပုံဘေးတွင် ထိုင်နေကြစဉ်တွင် ချောင်းတစ်ဘက်ကမ်း တစ်နေရာမှ သေနတ်ဖြင့် ချောင်းမြောင်းပစ်ခတ်သူရှိနေသဖြင့် မပစ်ကြပါနဲ့၊ ကျွန်တော်တို့သည် အရပ် သားများဖြစ်ပါသည် ဟုပြောပြကြသော်လည်း ဦးထွမ်ဂိုပေါင်သည် ကျည်ဆံထိမှန်၍ သေဆုံး ခဲ့ရပါသည်။ ယင်းသေနတ်ဖြင့် ပစ်ခတ်သူများမှာ CNF များဖြစ်ကြောင်း နောက်မှသိရှိခဲ့ကြပါ သည်။

CNF ဘက်မှလည်း ဦးဇမ်းဂိုပေါင်ကို သတ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည့်အပြင်၊ မြန်မာ အစိုးရ တပ်သားများမီးမွှေးနေသည်ဟု ယူဆသောကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ အစိုးရ တပ်သားများသည် ရန်သူဟု ယူဆရလျှင် မြင်မြင်သမျှလှမ်းပစ်ကြသဖြင့် ကျွန်တော်တို့လည်း ထိုအတိုင်း ပစ်ခြင်းဖြစ်သည် ဟု CNFများက ကြေညာခဲ့ကြသည်။ ဦးထွမ်ဂိုပေါင်သည် ကလေး၃ယောက်၏ ဖခင်ဖြစ်ပြီး ထိုကလေး၃ဦးကို မိဘမဲ့ ကျောင်းပို့ခဲ့ ရရှာပါသည်။

YMA ခွာလင်း (Khuang Leng)ရှာ၊ မီဇိုရမ် ဥက္ကဌ ဦးစီလာလ်းမန်ငိုက်အား (Pu C Lahmangaiha) သတ်ဖြတ်ခြင်း

1996 ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၂ရက် နေ့ညတွင် သေနတ်ကိုင် CNF စစ်သား၃ဦးသည် အိန္ဒိယနှင့် မြန်မာနယ်စပ်ရွာတစ်ရွာဖြစ်သော ခွာလင်း (Khuangleng) ရွာအတွင်းသို့ ၀င်ရောက်လာခဲ့ပြီး ရွာသူရွာသားများအပေါ်တွင် ဒုက္ခမျိုးစုံ နှင့် နှိပ်စက်ခဲ့ကြသည်။ ထိုစစ်သား၃ဦးသည် အိမ်တစ် အိမ်သို့ရောက်လာပြီး တံခါးကို အသံကျယ်လောင်စွာခေါက်ပြီး CNF များဖြစ်ကြောင်း နှင့် တံခါးဖွင့် ပေးရန် ခဏတာ အော်ဟစ်ကြ၏။ CNF များမကြာခဏ၀င်ရောက်လေ့ရှိသဖြင့် ရွာသားများသည် ကျီးလန့် စာစားနေရပါသည်။ ရွာသူရွာသားများကို သွားရောက်စောင့်ရှောက်ရန် ဦးလား မန်ငိုက်အား သည် အိမ်ထဲမှ ထွက်ခွာလာခဲ့ပါသည်။ အဘယ်ကိစ္စရှိပါသနည်းဟု မေးမြန်း သောအခါ CNF တို့သည် ကျည်ဆံနှင့် သာပြန်ဖြေကြသောကြောင့် ထိုနေရာ ရွာလယ် ခေါင်တွင်ပင် ပွဲချင်းပြီး သေဆုံး ခဲ့ရပါသည်။ CNF ၃ ဦးသည် အခြားရွာတစ်ခုသို့ ထပ်မံ သွားရောက်၍ အိမ်တစ်အိမ်သို့၀င်ပြီး အိမ်ရှင်အားလက်ဖက်ရည်ဖျော်ခိုင်းပြီး လက်ဖက်ရည် သောက်ပြီးသောအခါ ထပြန်သွားကြပါသည်။

မီဇိုရမ်ရဲများက ၄င်းCNF များကို နောက်မှလိုက်လံကြရာ ၁၉၉၀ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၁၉)ရက်န့တွင် ဦးလာမန်းငိုက်အားကို သတ်သွားသူများနှင့် ဗဖိုင်း(Vaphai)ရွာတွင် အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်ကြရာ CNF စစ်သားကချွန်း (Ca Chun)ကျဆုံးခဲ့သည်။ ဇူလိုင်(၂၅)ရက်နေ့တွင် အိုက်ဇော လ်(Aizaw)မြို့တော်တွင် အင်အား(၄၀၀၀)ခန့် ရှိသော ပုထုသည် CNF၏ ဦးလာလ်း မန်ငိုက်အား သတ်ဖြတ်မှုကို မကျေနပ်သည့် ဆန္ဒဖော်ထုတ်မှု တစ်ခုပြုလုပ်ခဲ့ကြ၏။ ၄င်းဆန္ဒ ဖော်ထုတ်မှုတွင် YMA အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး (YMAGS)နှင့် မီဇိုရမ်ပြန်နယ်၀န်ကြီး (Mizoram Home Minister)ဖြစ်သော ဦးဂျေလာလ်းဆန်းဇွာလား (Pu J Lalsangzuala)သည် CNF အပေါ်တွင် အပြစ်တင်မှုများ ထုတ်ဖော်ကြေငြာခဲ့ ပါသည်။ 

ယင်းဆန္ဒဖော်ထုတ်မှုမှ သဘောတူညီထားသော ဆုံးဖြတ်ချက်(၇)ချက်မှာ -

၁။ ခွါလင်း (Khualeng)ရွာသားများကို ကူညီရန် ထွက်ခွာလာသော ဦးလားမာန်ငိုက်အားကို  အရိုအသေပြုမှုနှင့် ချီးမြှောက်မှုများ ပြုလုပ်။

၂။ ဤလူထု ဆန္ဒဖော်ထုတ်မှုသည် ဦးလာလ်မန်ငိုက်အား လုပ်ကြံခံရခြင်းသည် ဥပဒေ  ချိုးဖောက်သည့် အပြစ်ကျူးလွန်မှု အဖြစ်သတ်မှတ်။

၃။ လူထုဆန္ဒဖော်ထုတ်မှုသည် မီဇိုရမ်အစိုးရထံသို့ ဦးလာလ်မန်ငိုက်အား၏ ကျန်ရစ်သူ  ဇနီးသည်နှင့် သားသမီးများအား လျော်ကြေးပေးရန် တောင်းဆို။

၄။ နယ်စပ်တစ်လျှောက် လူထုကို အမြဲထိတ်လန့်စေသော CNFတို့၏ ရန်မှကာကွယ်ရန်  ကျေးရွာများတွင် ကင်းလှည့်ရဲများ ထားပေးရန်။

၅။ နယ်စပ်တစ်လျှောက် ရဲများကင်းလှည့်ပေးရန်။

၆။ မီဇိုရမ်အတွင်းရှိ နိုင်ငံခြားသားအားလုံး မောင်းထုတ်ပေးရန်။

၇။ YMA လိုအပ်သည့် အချိန်တိုင်း ရဲများက အကူအညီပေးနိုင်ရန်။

၁၉၉၆ ခုနှစ်၊ သြဂုတ်လ(၁)ရက်နေ့တွင် မီဇိုရမ်အစိုးရသည် နထီးယလ် (Hnathial)ရွာမှ စ၍ မြန်မာနိုငငံသား ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားများ အားလုံးကို မောင်းထုတ်ခဲ့သည်။ မီဇိုရမ် ပြည်နယ် အနှံ့ရှိ မြန်မာနိုင်ငံသားများအားလုံးကို မောင်းထုတ်ရန် စတင်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၉၆၊ သြဂုတ်လ (၃)ရက်နေ့တွင် CNF တို့သည် မီဇိုရမ် ရဲသားဖြစ်သူ ဦးဗန်လာလ်းပက်က လန်စ်နိယက် (Pu Vanlalpeka Lance Naik)ကို ပစ်သတ်ကြသည်။ ခွာလင်းရွာအရေး ဖြစ်ပျက်ပြီးမ ကြာမှီ အချိန်တွင် CNF သည် ရွှန်တလန်း (Ruantlang)ရွာရှိ ခရစ်ယာန် သာသနာ့ပြု ရဟန်းတစ်ပါးကို သေနတ်ဖြင့်ပစ်၍ ဒဏ်ရာရစေခဲ့ကြပါသည်။ 

ဒေါက်တာ ဦးဗွမ်ဆွန် (Dr. Pu Vumson)

#INNPI translation (Zomi version to Burmese version) is 

organised by Innpi Emperorz, 

transtlated by Tg. Hau Sian Khup and 

sponsored by 

Tg. En Khan Khup

Tg. Kham Zai

Tg. Lian Than Tuang

Pa Sian Sawmpi

Pa Thang Hau (Thangnuai)

Tg. Thang Sawm Kim (Sunflower, Tedim)

Tg. Tuan Muan Mung

Thatlo Lei In A Min A Thangmi CNF Cawlcanghnak

Khawmsuattu: Pu Vumson

Bo Zing Cung officer pakhat DC ZomiInnkuan tong dingin cohlan a sinak cu DC ZomiInnkuan sinah, CNF chairman Ralbawi Thomas Thango nih Laihilh Dim Sian Ciin kongkau cu thla thum chungah thanh nan si lai, timi biakamnak an rak pekmi ruangah a si. Sihmanhsehlaw cu thla thum cu January thla ah khan a dih cang nain ZomiInnkuan nih CNF sin in Dim Sian Ciin kongkau zeihmanh an thei ti lo.


Bo Zin Cung nih kawlram ah democracy uknak a chuahkhawhnak hnga le UN bawmhmi party pathum hna ramkhel biaruahnak i CNF hmailei an dirhmun he pehlai in hma laknak ah CNF nih zeitindah NDF le NCUB chungtel a luhter hna timi kong fianternak a tuah. DC ZomiInnkuan hi ramkhel kong ah aa thlak bak lomi an si. Zeicatiah DC ZomiInnkuan cu ramkhel rian he aa pehtlaimi siloin thlacam tinak ngeih duh ah dirhmi riantuannak buu a si. Bo Zing Cung nih an
riantuanak kong fianternak a ngeih lioah thil pakhat khat tuah a si tikah, palhnak zeimaw cu a um zungzal phung a si, tiah a ti. Hibantukin bia a chimmi nih hin ZomiInnkuan chungtel pawl fak piin an thin a hunter hna. Zeicatiah ZomiInnkuan hrawngah CNF nih minung an thahmi hna kong he pehtlai in Bo Zing Cung nih kan thluak tawl a kan timh tiah an ti. An nih an duhning ahcun an rak tuahmi thiltha lo ruangah zangfahnak langhternak, zawnruahnak langhternak, le theihthiamnak halnak hna CNF nih an tuah hna seh ti hi a si. ZomiInnkuan nihhin CNF nih an thahmi minung pawl hi CNF cunglei committee nawlpeknak in thahmi an si ti kha an hngalh Hna.
Min Hnin kha CNF nih ralkap nih thah an timhmi a si lo nain an rak thah sual tiah chim a si. (CNF ralkap nih an thah an timhmi a silomi mortorcycle mawngtu an nam sualmi a rak si). Hi kong ahhin Bo Zing Cung nih Min Hnin nupi Dr. Maureen zong thate in nawlnak a rak ngeih cang. A pasal thihnak kong he pehtlai in Dr. Maureen he tonnak an ngeih lioah Bo Zing Cung nih Adolf Hitler a uarnak le aa zohchunmi a sinak kong a chim. Adolf Hitler cu vawleicung ralpi pahnih lioah Judah mi million ruk a thattu pa a si. A si ahcun Bo Zing Cung cu Hitler he an zulhmi lam aa khat tinak maw a si kun hnga? Chin ram chung minung zeimawzet thah-nawnnak ding a timtuahtu (campaigntu) a si hnga maw?
Cucaah Dim Sian Ciin lak-ruknak kong zongah hin ruahchih lo awk tha an si lo. Bo Zing Cung nih cun minung sawm nga lengkai kan lak-ruk cang hna tiah a hei ti men ko. Hihi thil thlaphang taktak a si. Minung pakhat nunnak kong hmanh ah kan lungre a theih lio caan ah CNF pawl nih cun a dang sawnli le pakua an lak-ruk chap hna. Hibantuk in lak-ruk a tongtu nupa le chungkhat vialte nih zeitluk lungfak in dik hi kong hi an hei ruah cio hnga. Cu lak-ruknak vialte cu CNF cunglei nawlngeitu committee hna nawlpeknak in tuahmi lawngte an si dih.Pu No Than Kap thah an rak timh zong kha CNF cunglei nawlngeitu committee nawlpeknak in tuahmi a rak si ti kan hngalh. Cubantuk tthiam tthiam in Stephen le kum 15 asimi nu, Biak Tial zong kha kawl ralkap hlathlaitu hna sinah kan kong thawng nan thanh hna ti ruangah an thah hna zong kha, cunglei CNF nawlngeitu committee nawlpeknak in a si tthiam tthiam ko.
Hibantukin mi an thahning chungthil kan zoh tikah Lalhmangaiha le Zam Tung Thang thah an rak sinak zong hi cunglei CNF nawlngeitu committee nawlpeknak in a si, ti cu a fiang. CNF vice chairman le CNA lutlai sang bik asi bantukin hi lak-ruknak le thahnak vialte a timtuahtu le a tuahchuaktu sinak mawh vialte cu Bo Zing Cung nih a phorh dih. Bo Zing Cung nih thil cang sual cu an um phung a si, tiah fiangte in a chim. Saizang khua ah khua mi pahnih an voikhat hmuhnak bakah CNF ralkap pawl nih ceilak in an hliam hna. Cu
bantukin an tuah cu mahlemah i vennak caah a va si ko lai. Sihmanhsehlaw CNF nih ralkap tam deuh i hruai duak zau tthan in kha khua an tuk-nam than hna tikah mah pum vennak men si ti loin nan khua ah ral kan thawk, timi thawng va thanh a si cang. DC ZomiInnkuan chungtel pawl nih Bo Zing Cung sinah Tedim peng i phaisa kholh lo dingin an nawl timi zong hi a dikmi le a hmanmi a si ko. Sihmanhsehlaw an halmi taktak cu: meithal par hmuah chih phaisa hal ti lo ding le pek a duh lomi/a pe kho lomi thah lo ding tu khi a si deuh.
Pumpak in CNF nawlhal ka duhmi hna:
Mi thah ngol cang u
Mi lak-ruk ngol cang u
Mi tuk-velh ngol cang u
Mi thil-chuh ngol cang u
Mi thil hrawh ngol cang u
Nan ralkap pawl duty an um lio ah zuu ri ti hna hlah seh.
Nan ralkap nan cawm khawh hna lo ahcun ralkap thar lak hi ngol cang u. Ralkap zong nan herh lo. NCUB, NDF le Tripartite Dialogue chungtel tu si ulaw, ralkap ngei lo tein Chin Ram hi nan aiawh awk a si ko. CNF nih nuhrin covo an buarmi kong ka hngalh hlan ahcun CNF hi ka rak dirhkamh ngaingai ve ko. Keimah nih ka chimmi le ka tuahmi hi cu biapi a si lo sihmanhsehlaw CNF nih an mah pum vennak dah asi lo ahcun mi an thah ti lo hi a biapi. A tanglei hi DCZomiInnkuan zong CNF he pehtlai in teltumnak a ngeihtertu CNF pawl nih an thahmi le thilsual an tuahmi cazin a si.
Ralkap pensen ZelZa Lang le Saizang khua mi pa thum an thah hna. Saizang khua hi Tidim khuapi in meng sarih a hlatmi a si i uknak lei zung a umnak hmun zong a si fawn. Saizang hi khua ngan ngaingai a si. Hika khua pawngte hin Manipur tivapi hi a tho. Hi khua hi a tu Tedim, Lamka le Saikal peng hrawngah a ummi hna khua hmaisabik a simi Ciimnuai velchum ah a ummi a si.Saizang khuami Pu Kam Hen hi Burma ram le India ram karlak sumdawng tuahmi a rak si. Hi pa hi Saizang khua mi le kiangkap khua mi vialte caah mitthahnem ngaingai a rak si. Cu lio ahcun Chin ram chungah miphun le ram caah mithahnem tampi an rak um rih lo caah le Kawlram le India ramri kiang Saizang khua ah a ummi a si caah Kam Hen cu CNF nih an hun theih hngalh colh. CNF nichuah chaklei ralkap bu headquarter cu Mizoram chung i a um bantukin Kam Hen hi CNF he hngalh theihnak a rak ngei mi a si. Zeitluk in dah Kam Hen hi a rum ti hngalh an duh caah CNF nih hlathlaitu mi pakhat Saizang khua ah an rak thlah. Cu CNF ralkap pa cu khua chung ahcun bongmong cawk a duhmi bantuk khin aa umter. Ni zeimawzet Saizang khua chung, Kam Hen inn i a um hnu zongah cu pa nihcun CNF ralkap a sinak kha khua mi a ho sin hmanh ah phuang loin Kawl longyi aa hruk i tlahuar in a mu ko. Cu pa cu Ciimnuai hloh in aa hloh sek nain a awchuah a dik lo caah mipi nih Hakha mi a si an hngalh thiam thiam ko.
Zuu hna an ding ti. Kam Hen cu, cu CNF ralkap pa cu hoikom tha ngai ah an hung cang zau. A rauh hlan ah CNF ralkap pa nihcun Kam Hen nih a inn chung, Kuang chungah phaisa a chiahnak kha a hngalh colh. Kam Hen cu India phaisa in tingli le Kawl ram phaisa in tingkhat tluk hrawng a rak ngei. Cun, cu Hakha aw chuah a kengmi pa cu, ni tlawmpal a rauh hnu ah a kal diam. Cu pa a kal dih hnu nithumnak ah meithal aa put i hmai khuh le puan temh he a ummi minung pathum Kam Hen inn ah an chuak. An dihlak aiawh in bia a chimtu pa nihcun Kam Hen cu na thing kuang ong, tiah meithal peng hmuah chih in a tler/hro. Cucaah Kam Hen nih an bia al a ngamh lo caah a inn chungah a luhpi hna i an phaisa chiahnak thing kuang cu a awnpiak hna. Cun, an nih nih India phaisa in tingli (Rs. 40,0000) le kawl ram phaisa in tingkhat (Kyats. 10,0000) cu an lak i lo diam in an kal. Meithal aa putmi pakhat pa cu Kam Hen nih a aw chuah ngeihnak in hlan deuh i bongmong cawk ding in a sinah a rak phan i a hoi ah a rak cangmi pa kha a si, ti kha fiangte in a hngalh. Cun, an nih nih a phaisa fir dingin a ra mi kha CNF an si ti kha a hun hngalh. Cucu cawn ninga zan October, 1996. (A ni cu aa palh kho men) Zarhpi ni ah hoikom le chungkhat vialte an ra i Kam Hen cu a phaisa sunghmi kong ahcun an thutpi i an hnemh. Zuu le rawl hna an rak put. Biathli an i ruah pah in zuu cu an ding hna i an ri hna. Cu zarhpi ni tthiam tthiam ahcun ralbawi Solomon nih a hruaimi CNF ralkap pawl Saizang khua ahcun an chuak i khua bawi Pu ZelZa Lang sinah an ra i phaisa an hal colh. Pu ZelZa nih atu liote ahcun tingkhat (Kyat. 10,0000) tlukte lawng ka sinah a um cucaah khua chungah ka kholh hmaisa lai I cu hnu ahcun kan pek te hna lai, tiah a ti hna.
Khua bawi ZelZa Lang nih CNF ralkap pawl lakphakti a dinh hna cuahmah hna lio ah khin mizeimaw nih Kam Hen cu, na phaisa latu CNF pawl khua bawipa sinah an um, tiah an va chimh. Cu bia an theih cangka tein Kam Hen le a hoi le cu zawkzawk in Pu ZelZak inn lei ahcun an tli colh. Kam Hen nih CNF ralkap lah ahcun hlan lio ah a inn ah a rak tlung cangmi pa kha a hmuh i cu cangka te cun, Kam Hen le a hoi le nih cun an zuan hnawh hna i CNF ralkap pathum cu an tlaih hna. Cubantukin zuuri hna nih CNF ralkap pathum an tlaih hna kha a hmuh tikah an bawipa Solomon nih a puan tang in meithal in a kah hna. Cu lio caan cu khua a kih caah puan an i vorh hna. An bawipa Solomon kahmi meithal kuan nih khua mi pakhat a paw ah aa khen. Cun, an khua bawipa ZelZa Lang zong a ke ah a khen chih. Cun Pu ZelZa Lang kawl ralkap a tuan lioahralkap uniform he aa thlakmi vampang cungah aa tarmi hmanthlak zong meithal in a kah a mit ah a khen. Cu bantukin khua mi pawl an kah hna hnu ah CNF pawl cu lo diam in an kal. ZelZa Lang chungkhar nih khua chung sisayamah pakhat an auh hi an hma cu an zohkhenhter hna. CNF pawl an rak kir than lai tiah an ruah caah khua chung pitusit pawl an auh hna i khua an venter hna. Cu hna pawl nih cun meithal lai meithal puahtthek le pengphir an i put i khua cu an Ven.
Sisayamahnu cu hliam a simi pahnih a zohkhenh dih hna in a kal. Cun, cu zaantim hnulei ah khin CNF ralkap pawl cu tam deuh chinchin in, ralkap pahleinga hrawng an ra tthan. Khua vengtu pakhat nih cun meithal in CNF ralkap pawl cu a kah hna nain a meithal a puak lo. Cucaah CNF ralkap nih cu pa cu an kah i an thah. Meithal puah thawng cu an theih tikah khua chung mi vialte cu khat le khat an i au hna i nan meithal he chuak dih u, CNF ralkap kut in kan khua kan ven a hau tiah, an i ti hna. Khuami vialte cu an dihlakte in an lai meithal puahtthek le pengphir he cun an chuak i an khua bawipa inn lei ah an kal. Asinain cucu a rak tlaituk cang ai. CNF pawl nih automatic meithal hmang duak zau in an luhnak ding inn chunglei kah pah cuahmah in an lut. An luhnak ding inn khan vialte cu meithal in an kah dihcikcek. Hliam a tuarmi pahnih ZelZa Lang le a dang pakhat an thah hna. Cu lengah inn khan kip ah pa dang an um ti hnga maw, tiah an kawl hna i kum 14 tluk asimi khua bawipa fapa an hmuh i thah an timh. Sihmanhsehlaw khua bawipa fanu pahnih hna nih kan pa zong nan thah cang caah kan tate hi cu that ti hlah u, phaisa kan ngeihmi dihlak kan in pek hna lai a herh ahcun midang sin zongah kan in cawipiak hna lai, tiah an nawl tuk hna caah thah loin CNF ralkap nih an kal tak hna.
A thaizing zingka ah khuami pawl nih inn cungdot ah aa thupmi pa pakhat CNF pawl nih an thahchihmi an hmuh nolh than. Kam Hen tu cu kha zan CNF an rat than hlan ah an inn ah a kir diam cang caah an that manh lo. CNF nih Tungzang khua bawipa Pu Zam Tung Thang zong an thah fawn. Tungzang hi chungkhar inn 300 hrawng umnak khua a si. October 15, 2000 ni ah CNF ralkap pathum Tungzang khua ah an rak chuak i an khua bawipa Pu Zam Tung Thang an rak kawl. Pu Zam Tung Thang hi kum 45 hrawng minung a si ramkhel lei kong hi fak piin a buaipi mi a rak si. A mah hi Zomi National Congress president zong a rak ttuan bal. Cun, a mah hi kawl ralkap he naihte in rian a tuanmi le ralkap hlathlaitu MI (Em Ai) pawl he zong naihte in rian a tuan timi a si. CNF pawl nih phaisa an kholhmi le tlawnmi kongkau kha MI sinah cun report tuah a rak si. Cu report tuahtu cu Pu Zam Tung Thang a si tiah zumh a rak si.
CNF pawl nih Pu Zam Tung Thang hmuh an duhnak kong an chim. Cu lio ahcun Pu Zam Tung Thang cu a dum cawngh ah khua lengah a um caah hmuh awkin khua chungah a rak um lo. Cucaah CNF pawl nih Tungzang khuami Pu Lamh Thang cu Pu Zam Tung Thang dum ah na kan hruai lai tiah an au hi Pu Lamh Thang nihcun CNF ralkap pawl cu dum ahcun a kalpi hna. Pu Zam Tung Thang dum an phanh bakah CNF ralkap pawl nih Pu Lamh Thang cu Buanli khua ah va kal law an khua bawipa kha khuami phaisa le arti khawl hna sehlaw rak pu hna seh, tiah va chimh, tiah an ti. Buanli khua hi cu dum cun hlaa tuk lo ah a ummi a si.Buanli khua in Kamh Thang a hung kir lei ahcun Pu Zam Tung Thang le CNF ralkap pawl cu dum ahcun an rak um ti lo. Cu an inn i a phanh cu zan tlai hnupi ah a si cang. Lamh Thang cungkhat pawl nihcun CNF ralap pawl nih an thah cang rua tiah lung phang in Lamh Thang cu an rak hngah zeicatiah cu bantuk he aa lo mi tuanbia an theih cia mi a rak um cang.
Nili a luan hnu ah Pu Zam Tung Thang ruak cu thing lakah hmuh a si. Meithal kahnak in a thih caah CNF ralkap nih an thah, tiah zumh a si. A ruak cungah “Hi pa hi cozah he pehtlai in rian a tuanmi a si. Hi pa bantukin cozah he pehtlaihnak a ngei mi paoh cu hi pa tonmi bantuk hi nan tong lai” timi ca an chiah tak. Cu ca cung ahcun CNF seal cumh a si. Kawl cozah nih Pu Zam Tung Thang thihnak kong cu an theih tikah zeitindah thah a si timi cithlatnak an rak tuah colh. Cu cithlaihnak ahcun Pu Lamh Thang nikhat lamkal asimi Tedim khuapi ah atu le atu an auh. Pu Zam Tung Thang dum i CNF ralkap kal pitu a si ruangah CNF lei ttang na si, tiah cozah ralkap pawl nih an ti. Hi report tial a si tiang ahhin cun Pu Lamh Thang cu tlaih a si rih lo, sihmanhsehlaw cithlatnak a dai bal rih lo. Cun Pu Lamh Thang zong nih a rauh hlan ah an ka tlaih lai i thongah an ka thlak ko lai, tiah lungrethei ngai in a um ko.
Pu Zam Khan Pau Thahnak Socialist Program Party tawlrelzia an thiamlo ruangah Kawlram chawlehthalnak lei ah fak piin a rak tla. Cubantukin an tlakchiat lio caan ahcun State and Law Restoration Council le State Peace and Development Council le ralbawi Ne Win kut tang ummi ralkap pawl rianttuannak vialte nih a hung zulh ciamman i Chin miphun zong nih fak taktak in tu hlan an tawn bal lomi sipuaizi lei tlakchiatnak an tong ve. Cu bantuk dirhmun ah Chin miphun kan dir lio caan ahcun Zo miphun pawl nih an ngeihmi paoh paoh Mizoram lei ah kalpi le va zuarthlainak rumro in pawcawnnak an kawl ve. Arti, ar, vok, caw le a dangdang lo chung chuak ei ding vialte zong an lak hna i Mizoram leiah zuar awk ah an kalpi tawn hna. Cubantuk in an hmuhchuakmi phaisa te cun Chin ram ah an herhmi thilri, si ti bantuk tete an cawkzalh tawn hna. 1995, March thla chungah Lophei khua tlangval pawl nih Mizoram lei kalpi dingin caw run an hruai hna i Tio nel tan in ke kalnak lam Zote-Farthlang lei in an kal. Cu lam cun Mizoram phanhnak ah nili chung an rau. CNF ralkap pawl cu India ram, Mizoram State ah chiah an si bantuk in chawlet-chawhrawl pawl phaisa khawl dingin Zote le Farthlang karlak ah a ummi CNF ralkap pawl he an i tong.
Cun CNF ralkap pawl nih Zam Khan Pau le a nau pa caw nan hruaihmi man tax nan pek lai tiah an hal hna. Phaisa an pek hna hlan lo Mizoram leiah an kalter hna lo caah caw man tax cu an pek hna. Mizoram ahcun fawite in an caw cu an va zuar hna I, loh- theih-lo in chungkhar caah an herhmi thilri pawl Mizoram ah an i cawk i an kir than. Kum 24 tluk a simi Zam Khan Pau hi a upa nih Mizoram lei caw dawi bawmh dingin a hlan. Zam Khan Pau hi kum hnih tluk a simi fate le nau a pawi lio mi nupi a ngei mi a si. An cu a nau ngeih nithla a tling deng cang caah a ran khawh chungin inn tlun a duh. Nitlak hnu ah khin zamrang in Zam Kham Pau le a hoi le cu Trio ral lei va peh an i tim.
Sihmanhsehlaw, CNF ralkap pawl nih lam an kham hna i kalter an duh hna lo. Zote khua pawng ahhin Kawl cozah nihralkap camp an chiahmi pakhat a um. CNF ralkap pawl nihcun “kawl ralkap pawl nih hi kaa ah kan um hi an theih lo kan duh. Cucaah, kan kong an theih sualnak hnga lo mizeihmanh Trio ral
chuahter kan onh hna lo,” tiah an chimh hna. Sihmanhsehlaw, Zam Khan pau nih CNF ralkap pawl cu “ka nupi a rauh hlan ah nau ngeih ding a si caah zaangfahte in ka lenhter ko sawh u,” tiah a nawl hna. Cun, CNF ralkap pawl nih zantim ah kal-tleng na duh ahcun Kys.100 in rak kan pe, tiah an hal. Sihmanhsehlaw Zam Khan Pau nih Kys. 100 cu ka ngei lo tiah Kys. 50 aa chuah i a hun hmuhter hna bak ah, CNF ralkap pa nihcun a meithal tanglam in a suk a suk chih i Zam Khan Pau cu vawlei ah a tlu. Cun, cu ralkap pa nih cun a meithal peng in Zam Khan Pau cu a paw ah a sawh chih. Cucaah, a meithal peng zummi nih Zam Khan Pau zuundil a pemh tiang a sawhchih. A hma cu a fak tuk hringhren ko nain inn phanh tuan a duh tuk caah aa hnee i kal aa zuam chih. Asinain, Haimual khua tiang lawng a kal kho. An hliamnak hma a fak tuk caah a celh ti lo i zan ah a thi.
CNF ralkap nih Pu Kham Khaw Pau Thil an suhnak kong (a min hi CNF pawl nehzulh sual lai phan ruangah thlen deuh a si) Pu Kham Khaw Pau hi Mizoram ramri le Kaleymo karlak truck/jeep a mawngmi a si. Hi pa nih Mizoram le Chin ram karlak ah a tongmi zong hi thil dang a si hlei lo. Hibantukin Mizoram le Chinram karlak check points tampi a um caah mawtaw mawng paoh nih phaisa hi hmun li ah an pek a hau. Chawlet-chawhrawl le mawtaw mawng vialte nih an thil zuarmi man zatuak zeimawzet khi cozah ngunkhuai khawltu le palik sinah an pek a hau. Cu leng ahcun, kawl ralkap pawl sinah an kal duhnak tiang tleng lak in an kal khawhnak hnga venhim man (an mah auhning in) an thil man zatuak zeimawzet hi a tlangpi in khua lehnak haukaa ah pek than a si tawn. Mawtaw mawng pakhat a si bantukin Kam Khaw zong nih cozah ralkap sinah siseh, cozah ngunkhual khawltu sinah siseh, a pek ve a hau.
Mizoram le Chin ram karlak ah a ummi khua pakhat Rihkhuadar timi ah cozah ralkap pawl nih an um. Cun, Tio tiva nichuahlei kam zongah cozah ralkap camp pakhat a um fawn. Tiva khat te lei ral cu Mizoram a si cang. Rihkhuadar khua hi ramri he meng thum hrawng lawng aa hlatmi a si. Tio tiva in nitlaklei kap Mizoram chungah CNF ralkap camp pakhat a um ve. 2001 March chungah khan Kham Khaw cu Kawlram le India ramri a kal i cu lio ahcun CNF ralkap pawl cu an rak um. Rihkhuadar le Tio tiva karlak ahhin BA camp pakhat a um i Tio tiva ah a dang pakhat. Rihkhuadar le Tio karlak ahhin CNF ralkap pawl an cawlcangh ngaingai. CNF le BA pawl hi theihthiamnak an ngei i CNF nih hi kaa ahhin phaisa khawlhnak nawl an pek ve hna. Zeicatiah CNF um lo ahcun hi kaa hrawng ahhin BA pawl um a herhnak a um lo. Cu bantuk cun CNF pawl nih BA pawl hi mitlung kal phaisa khawltu ah an herh hna. Cozah ralkap pawl zong nih CNF pawl cu ramri ah an umnak kong chimhfiahnak caah an herh ve hna. ( Note: Hika ah “BA” a ti lengmangmi hi, zeibantuk BA dah ti ka fiang lo. Burma Army ti duhnak or Phu dang dek!)
Cucaah CNF ralkap pawl nih dong Rihkhuadar in dong zakhat zakhat tluk lawng a hlamihmun ah Kham Khaw Pau rak tlaih hi an caah a cang kho mi a si ko. CNF ralkap nih Pu Pau cu na ngeihmi phaisa vialte rak kan pe dih, tiah an hal. Phaisa a hal cuahmah pah cun CNF ralkap pa nih cun heh tiah a kuttum in a hmai ah a thongh chih. CNF ralkap maw, BA pawl nih maw,phaisa an ka hal sual ah tiah a zal chungah Kys. 10,000 aa chiah cia mi a um i cucu CNF cu a
pek hna. Sihmanhsehlaw, CNF ralkap nih cun Pu Pau nih phaisa Kys. 10,000 lawng a ngeih lai ti hi cu an zum lo. Cucaah, CNF ralkap pa nih cun phaisa tam deuh in rak ka pe tiah a hal pah in a hmai ah a thongh chih. Cu CNF ralkap pa nih Pu Pau cu a paw ah meithal in a sawh chih i a kap ding bantuk in a um caah Pu Pau nih ka phaisa kenretmi hi thih hnawh awk tlak a si lo tiah a bag chungin Kys. 10,000 aa chuah chap i a pek. Saupi tlerhro hnu lawngah phaisa a pekmi a hmuh tikah CNF ralkap pa cu a thin a hung tuk hringhren i fak chinchin in a hmai ah a bengh, a thongh i a kalter. A thongh, benghnak cu a fahtuk caah Pu Pau cu nithum chung raw lei kho lo in a um i rua peng in fanghang ding in a um.
Thuam Go Pau Thahnak Thuam Go hi Mizoram le Kalymo karlak sundawng tuahmi a rak si. Tuithang khua ah dwar hme te a ngei. Chungkhar lubik a si bantuk in khua huah tak in Kalemyo lei ah thil a vun cawk i Mizoram lei ah tuletu a kal pi tawn. Mizoram in thil zeimaw a cawk i an dor ah zuar dingin a chiah tawn. A mah he khual a tlawng ttimi pawl hna he, 2001 March chungah khan Gun tiva kam ah an riak hna. An mah le i lumhnak ah mei hna n kau i rawl hna an chuang. Cu bantukin meiphu kulh in an thut lio ahcun tiva khatlei ral in mizeimaw nih meithal in an rak kah hna. Cucaah, Thuam Go le hoi le cu “Kan kap hlah u. Khua mi sawhsawh kan si, tiah fak piin an au”. Sihmanhsehlaw cu vial ahcun Thuam Go cu an khen i a thi. Cu Thuam Go thattu cu CNF ralkap an si ti kha a rau hlan ah an hngalh colh.
CNF ralkap pawl zong nih Thuam Go an kahmi hi cozah ralkap ah kan ruah hna caah a si, kan palh tiah, an co hlan ve. Kawl ralkap pawl nih lunghrinhmi mibu paoh an kah tawn hna caah kan mah nih kap hmaisa hna usih tiah kan kah sual hna, tiah CNF ralkap nih an chim. Thuam Go hi fa pathum a ngei. An pa thihnak nih cun an lung a father tuk hringhren. A hnu ahcun Thuam Go fale cu an dihlak ngaktah sianginn ah an chiah hna.
YMA President Pu C. Lalhmanngaiha Thahnak July 12, 1996 zaantlai ah Mizoram le Chin ram ramri ah a ummi Khuagleng khua ah ralthuam he a ummi CNF ralkap pathum an lut. ZoNeing (Vol XI No 48, 49, 52,58,) nih a chimning ahcun ramri ummi khua pawl hi CNF ralkap pawl nih harsatnak le buaibainak tamtuk an pek rua hna. Cu zaan zong ahcun CNF ralkap pawl nih fak piin innka an king i, hnachet khuari an umter. CNF ralkap pawl nih cun “CNF ralkap kan si hi, innka rak kan awng u” tiah an auh len hna. Cubantuk in an tuah tiah khuami nih CNF ralkap cu an tih tuk hringhren hna. Cucaah YMCA president Pu Lalhmangaiha cu mipi tanpi dingin a inn chung in a rak chuak i “zeidah a cang, tiah a hal hna. Cu vial ahcun CNF ralkap nihcun meithal in an kah i khua lai ah chikhat ah a thi colh. Cu dihcun CNF ralkap pawl cu khua dang lei ah an kal i an va kalnak khua ahcun inn ngeitu pakhat lakphakti rak kan pe, tiah an hal i lakphakti an din dih in an kal diam.Mizoram palik pawl nih CNF ralkap pawl cu July 19th, 1996 ni ah Pu Lalhmangaiha thattu CNF ralkap cu an dawi hna. Vaphai khua ah CNF ralkap le Mizoram palik pawl cu an i tong i fak piin an i ka pi CNF ralkap Ca Chun thah a rak si.
July 25, 1996 nih minung thongli nih Aizawl khuapi chungah Pu Hmangaiha thahnak kongah duhlonak/lungtlinlonak langhter in an au. Cun Aizawl Tenis Stadium ah Young Mizo Association president le general secretary le Mizoram Home Minister Pu J. Alsangzuala nih Khuagleng khua YMA president Pu Hmangaiha thahnak kongah fak piin sualphawtnak an ngeih.
Pu Lalhmangaiha Thahnak Ruangah Biathluknak Tuahmi Pasarih
1. Tihphang in a ummi Khuangleng khuami hna chanh dingah hmai ah a chuakmi Pu Lalhmangaiha cungah upatnak le hmaizahnak peknak.
2. Zeitikhmanh ah ral a ngei bal lomi Pu Lalhmangaiha thahnak fak piin sualphawtnak langhternak.
3. Mizoram cozah nih Pi Vallaveni (Pu lalhmangaiha nupi) le a fale hna caah lukhawng phaisa pek i Pi Vallaveni cu aa tlakmi cozah rian pek piak ding halnak.
4. CNF ralkap ruangah dai tein zaan ah it kho loin a ummi Kawl ram le Mizoram ramri khua Vaphai, Khuangleng, le Hnahlante khua hna ah palik umnak post chiah ding halnak.
5. Mizoram ramri Bangladesh le Burma karlak ah ramri palik chiah dingin halnak.
6. Mizoram chungah a ummi ram dangmi vialte a rannak in chuahter dih ding halnak.
7. YMA nih bawmhnak a hal tikah a rang kho bik in palik nih bawmhnak an peknak hnga halnak. August 1, 1996 ah Mizoram cozah nih Mizoram chung ummi ralzam vialte le kawl miphun a simi vialte Hnathial khua in a dawi dih hna. Cu bantuk cun Mizoram cozah nih Burma ram miphun a simi paoh daw ihram cu Mizoram hmun khat kaa khat ah a thok. August 3, 1996 ah Mizoram Police Private Constable chungtel a simi Pu Vanlalpeka Lance Naik, battalion pathumnak ah a ummi zong CNF ralkap nih an kah i a thi.
Khuangleng khua thilcangmi in caan rau lo te chungah CNF ralkap nih Ruantlang khua pastor an kah fak ngai in an hliam than.
Dr. Vum Son Suantak

CNF’s Notorious Activities Documented

Dr. VumSon Suantak

The main reason for accepting Bo Zing Cung’s offer to meet the DC Zomi Innkuan was a promise given to the DC Zomi Innkuan by Colonel Thomas Thango, Chairman of the CNF that the matter relating to Laihilh Dim Sian Ciin that the CNF would respond within three months. The three months expired in January and Zomi Innkuan have not received any news from the CNF in January concerning Dim Sian Ciin.



Bo Zing Cung explained CNF’s achievement in attaining membership in the NDF, and NCUB as a step for gaining democracy in Burma and CNF’s future roll in the UN sponsored tripartite dialogue. The DC Zomi Innkuan is not overly concerned with these political matters as the Zomi Innkuan is a non political organization formed mainly to hold prayer meeting together. Bo Zing Cung explained that when something is done there are always some accidents. These angered Zomi Innkuan members. That meant Bo Zing Cung was trying to white wash the killing of people by the CNF concentrated in the Zomi Innkuan areas. They expected some kind of compassion, sympathy and understanding from the CNF chief for their wrong doings. Zomi Innkuan knew some people killed by the CNF were ordered by the CNF central committee.

Ming Hnin was said to have been killed by a mistake (CNF soldiers ambushed the wrong motorcycle rider) and Bo Zing Cung had apologized to Ming Hnin’s wife Dr. Maureen. During the meeting with Dr. Maureen, Bo Zing Cung was said to have admitted that he admired Adolf Hitler, and Hitler was his idol. Adolf Hitler murdered over six million Jews during the second World War. Was Bo Zing Cung on the same path as Adolf Hitler? Is he campaigning to exterminate some people in the Chin State?

Then it is the question of the Dim Sian Ciin kidnapping. Bo Zing Cung simply said, they had brought in over fifty people? This was shocking. While we worry about one person the CNF had kidnapped forty nine more? How the parents and relatives of these forty nine people must feel? The kidnappings were done as per the central committee of the CNF.

We know the assassination attempt of Pu No Than Kap was ordered by the CNF central committee. So was the killing of Stephen and the fifteen year old girl, Biak Tial. because they were suspected of giving information to the Military Intelligence as they worked in a café frequented by the Burmese MI.

Looking into these killings it is clear that the killing of Lalhmangaiha, and Zam Tung Thang were ordered by the CNF. As the Vice Chairman of the CNF and Chief of the Chin National Army Bo Zing Cung was responsible for the planning and execution of these killings.

Bo Zing Cung stated that accidents happened. In Saizang, the three CNF soldiers wounded two villagers in their first encounter. That would have been in self-defense. But when the CNF came back to attack the village with a larger force and better arms meant a declaration of war on the village. That was no more an accident and no more in self-defense. It was a crime serious enough to be reported to the International Court of Justice and the UN Human Rights Commission.

It is true that some members of the DC Zomi Innkuan pleaded with Bo Zing Cung not to collect taxes from the Tedim district. However, the main request was: Not to collect taxes at gun point and not to kill if somebody refuse or unable to pay.

MY PERSONAL APPEALS TO THE CNF ARE:

  • Stop killing people
  • Stop kidnapping people
  • Stop beating people
  • Stop robbing people
  • Stop destroying property of the people
  • Soldiers should not be drunk while on duty.

If you cannot feed your soldiers stop recruiting them. You do not need soldiers. You can be members of the NCUB, NDF, and you should participate in Tripartite Dialogue representing the Chin State without having the burden of maintaining a standing army. One or two hundred soldiers is no match for an army over four hundred thousand strong. I supported the CNF before I learned about the human rights abuses of the CNF. It is not important what I say or do but it is important the CNF do not kill our own people unless in self defense.

The following are the list of killings and some other crimes of the CNF that caused the DC Zomi Innkuan to be involved with the CNF.

The Killing of Retired Major Zel Za Lang and three villagers of Saizang. Saizang village lies about seven miles from Tedim, the administrative center of the Tedim Subdivision. Saizang is large village. The Manipur river flows not far from the village. The village is also in the close vicinity of Ciimnuai, the first village the people who today reside in the Lamka , Tedim, and Saikal districts.

Pu Kam Hen of Saizang village was a trader between Burma and India. He was a well to do person for the people of Saizang and surroundings. There were a few well to do people in the Chin State and Kam Hen got the attention of the CNF. Because Kam Hen lived in Saizang, a village not far from the Burma India border. He was accessible to the CNF because the CNF has its Northern Command Headquarter in Mizoram.In order to find out how rich Kam Hen was, the CNF sent one man to Saizang. This CNF soldier acted as if he was in the village to buy for gong. Staying a few days at Kam Hen house, the CNF soldier did not reveal his profession to Saizang villagers that he was a CNF soldier. He came wearing a Burmese longyi. He spoke the Ciimnuai dialect but the people knew that he was a Hakha because of his accent.

Kam Hen and the CNF soldier became fast friends as they drank together zu. However, the CNF soldier knew where Kam Hen kept his money in theonly trunk in the house. He had around four hundred thousand Indian rupees and about one hundred thousand Burmese Kyats. The man with the Hakha accent left after a few days.

Three days after the man left, three gunmen dressed with facemask and blankets appeared in the night in front of Kam Hen’s house. The spokesperson of the three demanded that Kam Hen opened his trunk. The demand was made by pointing a gun at Kam Hen. Thus Kam Hen obliged and the three gunmen went into house and Kam Hen opened the trunk. The three gunmen took Kam Hen’s money and left. In the trunk were four hundred thousand Indian Rupees (black money) and one hundred thousand Burmese Kyats (white money). (Black money and white money were terms used by the local people). Kam Hen knew by the accent of the gunman that it was the same man who had come to buy a gong, who had become his friend. He knew then it was the CNF who came to rob him of his money. It was a Friday night in October 1996. (The date could be wrong)

On the Sunday the relatives and friends of Kam Hen consoled the lost of his money. They brought zu and food. They drank zu as they gossiped and they became drunk.

On that same Sunday the CNF lead by officer Solomon came to the chairman of the village council retired Major Zel Za Lang to ask the Saizang village to pay their taxes. Zel Za Lang told them that at that moment he had only about one hundred thousand Kyats. The CNF group could come back after he collected the money from the villagers.

While Major Zel Za Lang was entertaining the guests offering them tea,some one informed Kam Hen that the CNF people who robbed him had come to the village; and were with the village council chairman. Thus Kam Hen and his friends rushed to Zel Za Langh’s house.

Kam Hen saw the man he had entertained in his house before and he and his friends immediately wrestled the three CNF people. As the drunken men wrestled the CNF, the leader of the CNF, officer Solomon shot at the attackers from under his blanket. They were wearing blankets because it was cold. One villager was hit in the stomach and the Village Council Chairman Zel Za Lang was hit in the leg. He also shot at the photo of Zel Za Lang in Burmese Army uniform, hanging on the wall, hitting at the eye. After firing at the villagers, the CNF group went away.

Zel Za Lang’s family called the village nurse to treat the wounded. The civil defend forces of the village were called to stand guard as they expected that the CNF to come back to attack the village. They were armed with a flint lock guns and double barrel carbines.

The nurse left after treating the two wounded men. The CNF came with a larger force of about armed fifteen men at about after midnight. One of the civil defense forces with the flintlock gun shot at them but his gun misfired. The CNF shot at the man and killed him. On hearing the gun shots the villagers were shouting to each other to come out with their guns to defend the village from the CNF enemies. The villagers with their old flint lock guns and double barrel carbines went to the village council chairman’s house, but too late. The CNF, using submachine guns had entered the house shooting their way into the house. They shot their way into every room of the house. They killed the two unarmed wounded men Zel Za Langh and the villager at point bank in cold blood.They searched the whole house for other men. They were about to kill the fourteen years old son of the village council chairman. In the house were also two daughters of the council chairman, who were not harmed. These two women pleaded with the CNF not to kill their brother as they had already killed their father. They would give all the money they have in the house and look for more if the CNF would just not kill their brother. The CNF then decided not to kill the young man and left.

In the morning the villagers discovered that the CNF had killed another unarmed man who was hiding in the upper floor. Pu Kam Hen had returned to his house before the CNF came back. He was not harmed.

CNF’s Killing of Pu Zam Tung Thang, the headman of Tungzang village.
Tungzang is a village with over 300 hundred houses or families.
On October 15, 2000, three CNF soldiers visited the village of Tungzang. They were looking for Pu Zam Tung Thang, the headman of the village.

Pu Zam Tung Thang was about 45 years old, and he was always interested in politics. He was the local president of the Zomi National Congress.He also cooperated with the Burmese Army and worked closely with notorious military intelligence called MI (Em Ai). The collection of taxes by the CNF and the visits of the CNF were reported to the MI. It was believed that Pu Zam Tung Thang was the one who did it.

The CNF soldiers expressed the wish to see Pu Zam Tung Thang. Pu Zam Tung Thang tended a garden outside of the village and he was not in the village. The CNF forced Pu Lamh Thang a villager of Tungzang to guide them to the garden of Pu Zam Tung Thang. So Pu Lamh Thang led the CNF soldiers to the garden.

At Pu Zam Tung Thang’s garden, the CNF soldiers told Lamh Thang to go Buanli another village because the CNF intended to collect taxes from the village. The soldiers told him to tell the Buanli headman to collect eggs and money before they come. Buanli was a few miles from the garden.

When Lamh Thang returned from Buanli the soldiers and the headman were gone from the garden. It was already late at night when he came back to his home. His relatives were waiting at his house because they were worried that the CNF soldiers might have harmed him. They heard similar stories before.

The body of Pu Zam Tung Thang was found four days later in the woods.He died of gun shot wounds, in other words he was believed to have been shot to death by the CNF soldiers. On him was a note saying” This man is associating with the government. Those who associate with the government will face the same fate”. It was stamped with the CNF seal.

The Burmese military learned about the death of the Pu Zam Tung Thang.They investigated how Pu Zam Tung Thang was killed. Pu Lamh Thang was often called to come to Tedim a oneday’s journey from the village. He was accused of aiding the CNF for taking the CNF soldiers to Zam Tung Thang’s garden. At the writing of this report Lamh Thang had not been arrested, but the investigation never died. Lamh Thang was made to believe that he might be arrested and jailed soon, he was in great anxiety.

The Killing of Pu Zam Khan Pau

With the ever worsening economic situation in Burma due to the mismanagement by the Burma Socialist Program Party, followed by the State and Law Restoration Council and the State Peace and Development Council, all members of the Burmese Army under General Ne Win, the people of the Chin State suffered under economic hardship never faced before in their history. Zo people from the Chin State depends so much of their livelihood by trading anything they own to Mizoram in India. They take eggs, chicken, pigs, cows, and any farm products to Mizoram for sale. With the proceeds they buy materials very short in the Chin State such as medicine.

In march 1995, a group of young people from Lophei village drove a herd of cows to Mizoram crossing the border at the Tio river at Zote–Farthlang foot path. It took them four days to reach Mizoram.

Along the trade road the between the village of Zote and Farthlang Chin National Front soldiers were on duty to collect taxes from the traders.The CNF soldiers were stationed in Mizoram, India.

From Zam Khan Pau and his brother the CNF demanded that they pay taxes on their cows. As the CNF were not letting them proceed further to Mizoram they paid their taxes. It was not difficult for them to sell their cows in Mizoram. With the proceeds they bought household items that they badly needed in Mizoram and returned home.

Zam Khan Pau, 24 years old, was hired by his brother to help drive the cows. He had a small child less than two years old and his wife was pregnant with their second child. The baby was expected any day. He was desperate to go home. When he and companions returned, the soldiers of the CNF at the border did not allowed them to cross the border at night as it was after sunset. Not far from Zote village, the Burmese Army had a camp inside the Chin State of Burma. The CNF soldiers explained that they did not want the Burmese Army to learn their presence at the border. If they allowed anybody to cross the border the Burmese Army might learn of the CNF presence..

However, Zam Khan Pau pleaded with the CNF soldiers to let him go because he needed to reach home because of his pregnant wife and the baby could come any day. The CNF soldiers demanded that he pay one hundred kyats for them to allow Zam to cross the border at night. But Zam had only fifty Kyats (about 10 cents in US currency at the time.)

When Zam showed that he had only fifty kyats, the soldier hit him repeatedly with the butt of his gun until Zam laid on the ground. Then the soldier push his rifle muzzle against the stomach area of Zam. The muzzle of the gun punctured Zam’s bladder. Although having so much pain in his attempt to reach home he walked until he reached the village of Haimual. The last stretch of the journey was the most difficult for him. He died in the night.

How CNF soldier robbed Pu Kham Khaw Pau ( The name altered for fear of CNF reprisal)
Pu Kham Khaw Pau was a truck/jeep driver catering traders between the Mizoram border and Kalemyo. What he encountered on a trip to the Chin State/Mizoram border is nothing extra-ordinary. There were many check points on the road. Vehicles traveling between the Chin State and Mizoram had to pay taxes (bribes) to four agencies. A trader or a driver has to pay taxes a certain percent from the value of their goods to the Burmese customs and Burmese police. Then the Burmese Army demanded protection money (that is what they call) and also a certain percent of the value of the goods as bribe so that they could proceed to their destinations, usually the border village. As a driver Kam Khaw Pau needed to pay a certain fee to the customs and to the officers of the Burmese Army.

At the Mizoram and Chin State border at Rih Khuadar village a company of the Burmese Army is stationed. The Burmese Army has also a camp at the border at the East bank of the Tio river. The other side of the river is Mizoram. The village of Rih Khuadar is only three miles distant from the border. The Chin National Front has a camp on the West side of the river in Mizoram.

As Kham Khaw Pau traveled to the Burma/India border CNF soldiers were on hand in March 2001 between Ri Khuadar and Tio. Tio river and Rih Khuadar village is only three miles apart. There is a BA camp at Rih Khuadar and one at the Tio river. But the CNF is very active between the Tio and Rih Khuadar. The CNF and the BA have a tacit understanding that the CNF can collect taxes for their existence because without the CNF there is no need for the BA to be stationed in that part of the region. Thus the CNF needs the BA so that they can collect money from the traders and travelers. The Burmese Army needs the CNF to justify their presence at the border.

Therefore it was possible for the CNF soldiers to stop Kham Khaw Pau only two hundred yards from Rih Khuadar. The CNF soldier demanded Pu Pau handed all his money to him. While the CNF soldier was asking money

he had been hitting with his fist Pu Pau on the face. Knowing that the CNF or the BA might demand money Pu Pau kept ten thousand kyats in his pocket, which he gave to the CNF soldier. The CNF soldier did not believe that Pu Pau had only ten thousand Kyats with him. So he kept asking for more money and hitting the face of Pu Pau at the same time. When the CNF soldier pushed his gun against the stomach of Pu Pau, Pu Pau got scared. He thought that it was not worth dying for the a little money he still kept in his bag. So he handed over the money in his bag, ten thousand Kyats to the soldier. The soldier then became more irritated because Pau did not give the money immediately and hit and slapped Pu Pau in the face with more brutality. The soldier then let Pu Pau go. Pu Pau could not eat with his mouth for three days because his face was so badly swollen that he had to be fed with fluids with a bamboo tube.

. The Killing of Thuam Go Pau

Thuam Go Pau was a trader between the Mizoram, India and Kalemyo. He had a small shop in the village of Tuithang. As the head of the household he often left his village to go to Kalemyo and buy merchandize and then took the merchandize to Mizoram. From Mizoram he returned with items that he put up for sale at his store.

Traveling with others in March 2001, they camped on the bank of the Gun river. They made fire to warm themselves and cook their food. While they were sitting around the fire some people fired at them from the other bank of the river. They shouted to their attackers “Stop shooting at us. We are just villagers”. Thuam Go Pau was hit and died . They learned that the CNF soldiers had fired them on.

The CNF admitted that they have killed Thuam Go Pau believing that the fire was made by the members of the Burmese Army. As the Burmese Army usually attacked any suspicious groups of people, the CNF soldiers thought that they would shoot first.

The CNF admitted their mistake. Thuam Go Pau had three little children. The killing had brought so much hardship to the family as they lost their bread earner. The children were placed in the orphanage.

. The Killing of Pu C. Lalhmangaiha, President of YMA Khuangleng village in Mizoram

On July 12, 1996 late in the night three armed CNF men entered the village Khuangleng, a village at the border between the Chin State, Burma and Mizoram, India. According to Zo Nieng Vol XI No 48, 49, 52,58, the CNF had given a lot of difficulties to the people of the border villages. The three CNF men knocked on the door, making loud banging noises. The CNF men announced shouting “We are members of the CNF, open the door” several times. As the village had been so often terrorized by the armed CNF, the villagers were in panic. To help the villagers Pu Lalhmngaiha came out of his house and asked “What is the matter? The CNF men shot to kill him. He died instantly in the middle of the village.The CNF men went to another village and forced the owner of the house to prepare tea for them and left after drinking the tea.

The Mizoram police chased the CNF and on July 19th, 1996 one of the members of the CNF who killed Pu Hmangaiha. There was a confrontation between the Mizoram police and the CNF at Vaphai village and CNF member Ca Chun was killed.

On July 25, four thousand people demonstrated in protest against the killing of Pu Hmangaiha by the CNF on the streets in Aizawl. At the rally (at Aizawl Tennis Stadium) the president and general secretary of the Young Mizo Association and Mizoram Home Minister Pu J. Lalsangzuala gave speeches condemning the killing of the Young Mizo Association president of Khuangleng.

Seven resolutions were made at the rally.

1. Tribute and honor was given to Pu Lalhmangaiha for he came forward to help the distress people of Khualeng.
2. The rally condemn the killing of Pu Lalhmangaiha as a criminal act. Pu Lalhmangaiha had never enemies or troubles.
3. The rally demanded that the Mizoram government gave compensations to Pi Vallaveni wife of Pu Lalhmangaiha and her children and the government must find suitable employment for her.
4. At the Burmese Mizoram border the villagers could not sleep in peace because of the CNf and therefore the rally demanded the government of Mizoram post police outfits at the border villages of Vaphai, Khuangleng, and Hnahlante villages.
5. The rally demanded a border petrol police for Mizoram international border(Bangladesh and Burma.)
6. The rally demanded the deportation of all foreigners from Mizoram as soon as possible.
7. The rally demanded the police should give speedy help to the YMA when demanded.

On August 1, 1996 the Mizoram government expelled all refugees or Burmese citizens from Hnathial village. The government started to deport people from Burma from other parts of Mizoram.

On August 3, 1996 a member of the Mizoram police Private Constable Pu Vanlalpeka Lance Naik, third Battalion was shot dead by the CNF.

A short time after the Khuangleng incident the CNF shot and wounded a pastor of Ruantlang village.