1978 ah Tuluk rampi hi leitlun ram farahbik 10 ih tel a rak si. Bulpak mipakhat ih a tlangpi sumlut hi thla khat ah $13 tluk a si. Rampi mipum 90% tluk cu farah takih nung an si.
Asinan
tusun ni ahcun Tuluk cu leitlun ih a thangsobik ram pakhat a si. Sumletnak ah
siseh, ral hriamhrei ah siseh, santhar fimthiamnak, dengfel fimthiamnak,
technology lam ah, AI lam ah a thangsobik ram an si. US sangtu ram an si.
Ziangtin Tuluk rampi cu mitthep karah, caan
reilo te ah hi tlukin a thangso thei. Hi tiih Tuluk rampi a thansonak cu
thuanthu thiam pawl cun mi pakhat ruangah a si an ti. Amah hi siangpahrang khal
a silo, ralbawi khal a silo. Mi pate, ramkhel mifim tiih an timi Deng Xiaoping
a si. A thuhla mallai kan rak zoh ding.
Deng
Xaioping cu 1904 ah Sichuan peng, Guang’an khua ah a suak. Deng a thanlen can
hi Tuluk ram lal uknak a cem lam a si, Tuluk rampi a derthawm zet caan a si.
Deng cu kum 16 a si ah France ram ah hnatuan
zir in a rak feh, cuc a nunnak hrangih thil thupi zet pakhat a rak a si.
Cetzung lam ah hna a tuan, Renault plant timi, mawtaw tuahnak cetzung
ah. France a um ah a rualpi/hnatuanpi Zhou Enlai thawn Chinese Communist Youth
organization in Europe ah member an rak lut. 1927 ah France ah dothlengnak tuah
dingin a kir sal.
Deng Xaioping cu 1931 ah Jiangxi Soviet ah a thleng. Party
Committee Secretary a rak tuan. Mao Zedong ih kaihhruaidan tha a rak pek zet.
1932 ih Mao Zedong an thlak ah Deng tla thlak a rak si ve.
Deng cu The Long March ih Red
Army 86,000 sung ih nungdam ih Yan’an a thlengtu minung 8,000 leng ih tel
pakhat a si. Mao ih ho in Japan ral pawl a do, cun ramsung ral ah KMT pawl a
do. 1949 Mao Zedong People’s Republic of China uktu a si in Deng cu CPP ih General
Secretary a si. Deng hi pragmatist pakhat a si, theory tama hnakin lettuit tama
sawn a si. Mao ih uk san ah pragmatist pakhat si hi ttihnung um zetmi a si.
Mao Zedong ih program ruangah Tuluk rampi ah The Great Leap
Forward timi pampi a rak tlung. Deng le hotu hrekkhat cu hnatuan pawl, loo tuah
pawl zalen deuh ih um ter an um, cutin rampi sumletnak tlaksiatnak naa tuk lo
ding an duh. Hinah ah Deng cu leitlun ih a hminthang zetin tongfim pakhat a rak
tong suak, cucu “Zawhte cu a dum ah maw, a rang ah maw zinghnam a kai ding a
thupi,” tiah a rak ti.
Mao Zedong hrang ahcun Deng cu phatsantu, Communist parih
rintlak lo ah a cang. 1966 in Mao cu Cultural Rervolution pi a thok. Cultural
Revo sungah Mao cun Deng cu a hnatuan hmuahhmauh a hlon sak thluh ih hlei ah 1969
ah Jiangxi ih Tractor factory pakhat ah hna a tuan ter.
Cuhlei ah Mao ih Red Guard pawl in Deng ih fapa Deng Pufang
kha inn dot 4 par ihsin an hlon. Deng Pufang cu a thi lo nan, kum khua in a
taitang a zeng lan ta.
1973 ah Zhou Enlai in Mao Zedong
hnen ah zangfah a dil ih Deng a ko sal. Zhou Enlai kha January 1976 a thi, April
thla ah Tiananmen Square mipi duhphorhnak tumpi a suak. Mao le Cultural
Revolution hotu Gang of 4 in Deng cu himi duhphorhnak dunglam ihsin a kaitu a
si an tiih an kai, house arrest cun a hna zaten an thlak hlon ttheh.
1976 September 9 ah Mao Zedong a thi. Cun Gang of 4 tla kaih
an si. Mao cun a thih hlan ah a sawntu ah Hua Guofeng a rak hril. Hua Guofeng
cu hmuhtonnak a nei mal, vision a nei lo, mi a hip lo, cutin kum 2 sungah Deng
cu hnatuanpi dang pawl a hip vivo, mipi a hip vivo ih 1978 December ah Deng cu
rampi hotu ah a cang. Hotu a si ah kum 74 a si.
Deng Xiaoping cu Mao Zedong vekin thuneihnak sangbik,
Chairman, President tivek sinak a kai. Ziangruangah tile thuneihnak ih tihnun a
um zia a thei. Mao Zedong vek si ding a duh lo. Curuangah mi pakhat ih
thuneihnak sang tuk hnakin collective leadership in a fehpi.
Deng ih a fehpi mi cu, “Seek
truth from Facts, thilcangmi ihsin thudik kan hawl ding,” ti a si. Mao ih uk
sungah ideology lawnglawng ih rak feh a si. Deng cu result, a thei par sawn kha
thupi in a zoh.
Deng Xiaoping hotu a tuan in “Reform and Opening Up”
Thleng/remawknak le Sangka onnak” tiin a fehpi. Private sector pawl thupi zetin
a ret, industry zone pawl a ong, foreign investment a cohlang/a sawm. 1979 ah
US ah a tlawng ih sumhramphum a sawm.
De-Collectivization of Agriculture, The "Opening
Up" to Foreign Capital and Special Economic Zones (SEZs), Privatization
and Market Incentives
"Socialist Market
Economy" - combines a free-market
capitalist economy with absolute political control by a socialist state.
The one-child policy
Political control. Deng’s reforms were economic, not
political.
1989 Tiananmen Square in Beijing
Hong Kong’s return to China in 1997. His formula was “One China,
Two Systems”
Deng Xiaoping died on February 19, 1997, at the age of 92
the
greatest reduction in poverty in human history
Oriana
Fallaci interviewed Deng on 1980 August – on Mao
Lee Kuan
Yew most respect