US –
Myanmar pehtlaihnak le tulai US in Myanmar rare earth thawn pehpar aw in ziang
vekin kekar vivo a tum ti pawl thawn pehpar aw in kan rak zoh ding.
Tunai
hrawngah US cozah tuanvo neitu le Myanmar rampi tuanvo neitu pawl voi 2 an tong
aw. A hmaisa sawn cu September 15-16 ah Naypyitaw ah an tong aw ih U.S. lam in Assistant
Secretary of State for Intelligence and Research in Michael Vance ho in a siih,
Myanmar lam in cu President Min Aung Hlaing a si.
Hi an
tonawknak cu US businessman Adam Cristillo run dingin a si bik, cun sumtuahnak,
rare-earth element thu tivek tla an rel thu theih a si. September 16 Michael
Vance cun Adam cu a tlunpi suak thei ih a mission a hlawhtling ah a cang.
A voi 2nk
an tonawknak hi October zarh 2nk ah a siih Japan ram Tokyo ah an tong aw tiah
theih a si. An relmi thuhla pawl tla hi a ttum 1nk ta pehzulh vivo dawh a si.
Hi an meeting hi sangka khar/a thup ih tuahmi a siih zo pawl an tel, meeting
agenda ziangvek a si ti pawl cipciar ih theih a si lo. US le palai pawl hruaitu
cu Assistant Secretary of State Michael Vance a siih palai 10 leng a si tiah
theih a si.
Thurelmi: Thu
an relmi pawlhi thuhla thar cu a um lo in ka ruat -
Online Scam
Center pawl thu: Kan dung kum November thla ah US Jusctice department, US Scam
Strike Force in Kawlram ah operation tuah an tum thu an rak phuang. Kawlram
hrambun Scam Center pawl ruangah US mi thawng tampi sumpai bum an tuar. Himi
Scam Center pawl thu ah kutkai aw in tuan tlang vivo ding thu a si
A thupi
zetmi thu an relmi cu Rear Earth Element thu a si. US cozah in 2021 hnu in Min
Aung Hlang cozah hi an biak lo. Nan Trump cozah cun 2025 July thla ah Kawlram
parih tariff a rak tthum, cun Sanction a tuahmi company 4 tla on sal a si.
July 17, 2025 ah Adam Castillo, American
Chamber of Commerce Myanmar ih President, Vice President JD Vance office ih
tuanvo neitu pawl thawn Myanmar RRE thu an rel ih present a tuah. July thla cem
lam ah KIA thawn tla an tong aw tiah theih a si. Sim duhmi cu Rare earth thu ah US in
thu-ngai lawng ih thu ra pulut thok a si lo, kan dung kum ihsin thuhla a um
rero zo ti sawn a si.
Hmaisa ah
Adam Castillo hi zo a si ti kan zoh ta pei. Adam hi kum 40 mi a si, US ralkap
hlun a si. 2014 ihsin Kawlram ah a um. A um ihsin hmun dang ah fel loin Kawlram
ah 2026 tiang, kum 12 sung a um. Cun 2023 – 2025 tiang American Chamber of
Commerce in Myanmar (AMCHAM Myanmar) ih president a si. AMCHAM tangih um US–Burma
Economic Forum hotu tla a si. Annih hi US Cozah in Myanmar ram sanction mi
parah policy thar neih ding, sanction thlah ding lam ih nortu lobby an si. Cun
Adam hi Republican Overseas Myanmar ih Chair a si.
American Business Community Myanmar hotu,
Kawlram ih um US mi ahcun rinsanmi, Republican pacing ttha, a si vekin US le
Myanmar lakih Rare Earth thurelnak ah deal tuahtu dinhmun a si. A tlun lam ih
sim zo bangin July 2025 in a thok.
Adam
Castillo cu June 11, 2026 ah Malaysia ihsin a ra tlun ah Ygn airport ah an kai.
1. An kaihnak a san cu 2024 lai ah,
AMCHAM ih President a tuan lai ah pawlkom peisa $300,000 dik loin a hmang ti a
si. AMCHAM executive director cun June 8 ah Adam thu kawlram cozah hnen ah a
kaing, cun June 11, cui hnu ni 3 ah kaih cih a si, Kawlram palik pawl an fel
nasa…. Himi Kawlram cozah lam in an kaihnak thu tiih an langter mi a si.
2. A dang a cang thei mi cu Adam
Castillo hi Finding Our Voice timi ca-uk pakhat a ngan. March 24, 2026 ah tlang
zarh a si. Hi cabu ah Kawlram cozah soiselnak thu hmuh ding a um phahphah, himi
cabu sungih a ngan mi duhlo ruangah tla a si thei.
3. Myanmar Cozah in direct in US Cozah
biak an duh ruangah an kai. Himi 3nk hi an kaihnak a san taktak a si ding tin
kei cun ka zum. 2021 MAH thuneihnak a lon hnu in US Cozah in Myanmar rampi
tuanvo neitu pawl hi Official in, hmaiton in, a baik dah lo. US ih a lunglut
zetmi, geopolitics leknak ah tla a thupi tiih a ruahmi Rare Earth thu ih an
palai kan kai ahcun in biak tengteng ding ti an ruat.
Castillo an kaih hnu ni rei lo te ah US cozah (Department
of the Treasury (overseeing sanctions constraints) Department of Homeland
Security, Department of the Pentagon) tuanvo neitu pawl le Myanmar lam palai
pawl tonawknak an nei. Cun Vance le a ho pawl cu September 15 ah Naypyitaw an
thleng ih General MAH thawn hmaiton in an tong aw. September 16 ah Adam
Castillo cu Kawlram ihsin an hruai kir ta.
Myanmar
Rare Earth thu hi malte zoh sehla. Myanmar rare earth hi light rare earth
siloin Heavy Rare Earth Element a si. HREE hi a man a kung zet le an duh zetmi
a si. HREE cu santhar ralthuam lam, robot tuahnak lam tiangih an hman mi a si.
Kawlram hi
leitlun ih rare earth suak tambik 3nk a si. Kawlram sungah rare earth mine 600
tluk a um ih 400 tluk hi Kachin ram ah a um. Pangwa le Chipwi peng ahhin a suak
tambik ih mine 350 tluk a um. 2021 Ralkap cozah thuneihnak an lon hlan ahhin
rare earth mine hi 120 tlawng a si. Kum 2/3 sungah rare earth mine tampi an hmu
bet.
Kawlram hi leitlun rare earth ih 8% suahtu a
si. HREE hi leitlunpi ih 50% rori a suaknak hmun a si. A dang 50% hi Tuluk in a
si. Hmailam ahcun Brazil in tla a suak tam vivo thei tiah theih a si. 2025 ah
Kawlram Rare Earth Tuluki h kuatmi hi Ton 28,000 tluk a suak ih 630 M tluk a
si.
US in
Kawlram Rare Earth a duh O.K, ziang harsatnak a um maw?
1. Kawlram Rare Earth hi Kachin ram le
Shan ram saklam ah an um. MAH uk hmun ah a um lo. MAH in lungkim sehla hman
Tlangpar hriamkai pawl thawn lungkim ttul lo ngah lo a si.
2. Tuluk hi Kawlram rare earth ihsin
hlawknak tampi a ngah. A rare earth ih resource tumbik pakhat a si. Cutikah US
in Kawlram rare earth a laak sak ding cu a siang hrimhrim lo ding. Cun rare
eath suaknak hmun pawl hi a ramri an si, hriamkai pawl hi a milai hlir an si
fawn.
3. US in a mai mithmai lawng zohin,
hlawknak lawng ruatin Kawlram/MAH Cozah thawn kom aw in hna an tuan a si ahcun
dignity, mithmai an nei lo ding. Sanction le on a si hrih fawn lo.
Thicang
theimi:
1. US mi in Kawlram ah mining Company
din, lole Kawlram company thawn tuan tlang, lole Kawlram mining company ah
sumhram phum. Asinan tutiang ahcun rare earth mining pawl hi company ih tuan
siloin KIA, TNLA, UWSA ti pawl in direct control an si.
2. MAH Cozah thawn biak aw in, KIA
thawn contract tuah, kum 1 ah HREE ton 10,000 tivek maw?
3. India ah process tuah…. Kachin in
India ram tiang lamzin tuah ih rare earth pawl phur. US le India tla hi an rak
biak aw dah zo. Cun India tla in Kawlram Rare Earth hi a duh ve. Cemliam pawl
mah lawng cem siloin US thawn a si dingih India hrangah tla a hlawk, cun
longterm hrangah India in a hlawkpi vivo thei.
US hrangah
cun Myanmar Rare Earth hi thil thupi zet a si. A tlangpi thu in Leitlunpi in
Rare Earth 80% plus cu Tuluk a hngoh san. HREE ih 99% ah Tuluk a si. Kawlram
rare earth a ngah thei a sile, a zaten ngah thei pang sehla, leitlun HREE 50%
lai a control thei ve ding. Hi Khurkhua Ramkhel fehdan hi thil thupi zet a si.